7315 sayılı Kanun uyarınca Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet gibi kurumlarda çalıştırılacak personel hakkında 'güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.' Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması arasındaki temel fark nedir? Güvenlik soruşturmasının, arşiv araştırmasına ek olarak hangi hususları kapsadığını açıklayınız.

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, bu iki kavramı birbirinden ayırmıştır. Aralarındaki temel fark, araştırmanın kapsamı ve yöntemidir. 'Arşiv araştırması' (m. 3/1-a), daha sınırlı ve mevcut kayıtlara dayalı bir incelemedir. Bu araştırma; kişinin adli sicil ve arşiv kaydını, hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma/kovuşturmaları, HAGB kararlarını, kamu görevinden çıkarma cezası olup olmadığını ve kolluk kuvvetleri tarafından aranıp aranmadığını, 'mevcut kayıtlardan' tespit etmeyi kapsar. Yani, mevcut resmi veri tabanları ve dosyalar üzerinden yapılan bir incelemedir. 'Güvenlik soruşturması' (m. 3/1-b) ise, arşiv araştırmasına ek olarak daha derinlemesine ve fiili bir araştırmayı içerir. Güvenlik soruşturmasında, arşiv araştırmasında bakılan hususlara ek olarak; kişinin görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili olarak 'kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verileri', 'yabancı devlet kurumları ve yabancılarla olan şüpheli ilişkileri', 'terör örgütleri veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı' gibi hususlar, 'kişinin görevine yansıyacak yönleriyle ve denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle' tespit edilir. Buradaki 'yerinden araştırma' ifadesi, sadece kayıtlara bakılmayıp, kişinin çevresinde (mahalle, işyeri vb.) fiili bir araştırma yapılmasını da içerebilen, daha kapsamlı bir tahkikat anlamına gelir (kadimhukuk.com.tr/makale/subay-astsubay-guvenlik-sorusturmasi/).