Anayasa'nın 101. maddesi ve Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu, Cumhurbaşkanının görev süresini 5 yıl ve en fazla iki defa seçilebileceğini düzenlerken, yeni yönetim sistemine geçiş sürecinde, eski sisteme göre bir kez seçilmiş olan mevcut Cumhurbaşkanının, yeni sistemdeki ilk seçimle birlikte 'ikinci kez seçilmiş' sayılıp sayılmayacağı konusundaki temel hukuki argümanlar nelerdir? Bu tartışmayı 'yeni bir hukuki durumun ortaya çıkması' ve 'Anayasa'da geçiş hükmü bulunmaması' ekseninde analiz ediniz.
Mevcut Cumhurbaşkanının üçüncü defa aday olup olamayacağı tartışması, 2017 Anayasa değişikliği ile geçilen 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin yarattığı hukuki durumun yorumlanmasından kaynaklanmaktadır. Temel argümanlar şunlardır: 1) Üçüncü Kez Aday Olamayacağı Yönündeki Argüman: Bu görüşe göre, Anayasa m. 101'deki 'Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir' hükmü, sıfata (Cumhurbaşkanı) ilişkindir, sisteme (parlamenter/başkanlık) değil. Kişi, 2014'te parlamenter sistemde, 2018'de ise yeni sistemde olmak üzere iki kez 'Cumhurbaşkanı' olarak seçilmiştir. Dolayısıyla iki dönem kuralı dolmuştur. Anayasa'da bu kuralı sıfırlayan veya 2018 seçimini 'birinci dönem' sayan açık bir geçiş hükmü (örneğin Anayasa Geçici Madde 21'de bu yönde bir ibare) bulunmamaktadır. Hukukta, açık bir istisna veya geçiş hükmü olmadıkça, temel kuralın uygulanması esastır. 2) Tekrar Aday Olabileceği Yönündeki Argüman: Bu görüşe göre, 2017 değişikliği sadece bir anayasa değişikliği değil, bir 'rejim/yönetim sistemi değişikliği'dir. Bu değişiklikle yürütmenin başı olan, sorumsuz ve sembolik Cumhurbaşkanı makamı sona ermiş; yerine yürütme yetkisini tek başına kullanan, sorumlu bir 'Devlet Başkanı' niteliğinde yeni bir Cumhurbaşkanı makamı ihdas edilmiştir. Dolayısıyla, 2018'de yapılan seçim, bu yeni hukuki statüdeki makam için yapılan 'ilk' seçimdir ve görevdeki Cumhurbaşkanı, bu yeni sistemde henüz bir dönem görev yapmıştır. Bu yoruma göre, 'iki dönem' kuralının sayacı 2018'de sıfırlanmıştır ve tekrar adaylığın önünde bir engel yoktur. Bu yorum, 'yeni bir hukuki durumun' ortaya çıktığını ve bu nedenle bir geçiş hükmüne ihtiyaç olmadığını savunur (sen.av.tr/tr/makale/cumhurbaskaninin-ucuncu-defa-secilmesi/).