7244 sayılı Kanun ile Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a eklenen Ek 1. Madde ile getirilen 'fahiş fiyat artışı yasağı'nın hukuki çerçevesini ve bu yasağa aykırılık halinde öngörülen idari yaptırımları açıklayınız. Bu düzenlemenin, serbest piyasa ekonomisinin temel prensipleri ile kamu yararı arasındaki dengeyi nasıl kurmayı amaçladığını tartışınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #175022

7244 sayılı Kanun, Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a Ek 1. Madde'yi ekleyerek, özellikle COVID-19 salgını gibi olağanüstü dönemlerde ortaya çıkabilecek spekülatif fiyat hareketlerini engellemeyi amaçlamıştır. Bu madde iki temel yasak getirmiştir: 1) Fahiş Fiyat Artışı Yasağı: Üretici, tedarikçi ve perakende işletmelerin bir mal veya hizmetin satış fiyatında fahiş artış yapması yasaklanmıştır. 2) Arzı Kısıtlayıcı Faaliyet Yasağı: Piyasa dengesini bozucu, piyasada darlık yaratıcı ve tüketicinin mallara ulaşmasını engelleyici faaliyetlerde bulunulması yasaklanmıştır. Bu yasaklara aykırı hareket edenlere ciddi idari para cezaları öngörülmüştür: Fahiş fiyat artışı için 10.000 TL'den 100.000 TL'ye kadar; arzı kısıtlayıcı faaliyetler için ise 50.000 TL'den 500.000 TL'ye kadar. Cezaları uygulamak ve denetimi yapmak üzere 'Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu' oluşturulmuştur. Bu düzenleme, Anayasa'nın 48. maddesi ile güvence altına alınan 'sözleşme ve teşebbüs hürriyeti' gibi serbest piyasa ekonomisi ilkelerine bir müdahale niteliğindedir. Ancak bu müdahale, Anayasa'nın 167. maddesindeki 'Devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı ve geliştirici tedbirleri alır; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler' hükmü ve tüketicinin korunması (Anayasa m. 172) gibi üstün bir kamu yararı amacıyla meşrulaştırılmaktadır. Düzenleme, piyasa serbestisini tamamen ortadan kaldırmayıp, sadece 'fahiş' ve 'piyasa dengesini bozucu' nitelikteki aşırı ve kötü niyetli eylemleri hedef alarak bir denge kurmayı amaçlamaktadır (kalemci.av.tr).