Anlaşmalı boşanma davasında, duruşmada boşanmayı ve protokolü kabul ettiğini beyan eden davalı, hüküm kesinleşmeden önce bu beyanından dönebilir mi? Bu durumun davanın niteliğine etkisi ne olur? Bu konudaki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararını (E: 2017/2-1941, K: 2019/475) esas alarak açıklayınız.

Evet, dönebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ilgili kararında belirtildiği üzere, anlaşmalı boşanma yönünde oluşan irade beyanından, karar kesinleşinceye kadar dönülmesini engelleyen bir yasal hüküm bulunmamaktadır. Anlaşmalı boşanmadaki 'kabul' beyanı, HMK m. 308'deki davayı sona erdiren 'kabul'den farklıdır. Çünkü TMK m. 166/3, hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve anlaşmayı uygun bulması gibi ek şartlar arar. Davalının anlaşmadan dönmesi, anlaşmalı boşanma şartlarından birinin (tarafların irade birliği) ortadan kalktığı anlamına gelir. Bu durumda mahkeme, davaya TMK m. 166/1-2 uyarınca 'çekişmeli boşanma' davası olarak devam etmeli, taraflara iddia ve savunmalarını bildirmeleri ve delillerini sunmaları için süre vererek yargılamayı bu çerçevede sürdürmelidir.