CMK'da hakime tanınan 'aydınlatma görevi' hangi maddelerde somutlaşmaktadır? Bu görevin, 5607 sayılı Kanun'daki etkin pişmanlık hükmü açısından bir sınırı var mıdır?

Hakimin aydınlatma görevi, CMK'nın birçok maddesinde somutlaşmıştır. Metinde örnek olarak verilenler: uzlaştırmanın sonuçlarının anlatılması (m. 253), kararların açıklanması (m. 35), tanığa görevinin öneminin anlatılması (m. 53), sanığa haklarının bildirilmesi (m. 147, 191), mağdurun haklarının anlatılması (m. 234) ve beraat eden sanığa tazminat hakkının bildirilmesi (m. 231). Ancak bu görev sınırsız değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun E:2019/178, K:2019/711 sayılı kararında, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 5. maddesindeki etkin pişmanlık hükmü özel olarak incelenmiştir. Kararda, bu hükümden yararlanmak için sanığın soruşturma evresi bitene kadar kendisinin başvurması gerektiği, kanunda Cumhuriyet savcısına veya hakime bu konuda sanığı uyarma veya ihtar etme görevi verilmediği belirtilmiştir. Dolayısıyla, hakimin genel aydınlatma görevi, kanunda açıkça öngörülmeyen ve sanığın kendi inisiyatifiyle kullanması gereken etkin pişmanlık gibi özel kurumları kapsamamaktadır.