Bir sanık hakkında CMK m. 223 uyarınca 'beraat', 'ceza verilmesine yer olmadığı' veya 'düşme' kararı verilebilecek hallerde, mahkemenin bu kararlar yerine 'durma kararı' vermesi mümkün müdür? CMK'nın 223. maddesinin 9. fıkrası bu konuyu nasıl düzenlemiştir?
Hayır, mümkün değildir. CMK'nın 223. maddesinin 9. fıkrası, bu durumu açık ve emredici bir hükümle düzenlemiştir: **'Derhal beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.'** Bu hüküm, ceza muhakemesinde sanık lehine olan kararlar arasında bir öncelik sıralaması (hiyerarşi) olduğunu gösterir. Bu hiyerarşinin zirvesinde **beraat kararı** yer alır. Beraat, sanığın üzerine atılı suçu işlemediğinin veya fiilin suç olmadığının tespitiyle tamamen aklanması anlamına gelir ve sanık için en lehe sonuçtur. **Kuralın Anlamı ve Uygulaması:** Mahkeme, dosyayı incelediğinde, sanık hakkında beraat kararı verilmesini gerektiren bir durumun (örneğin, atılı suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması veya fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması) varlığını tespit ederse, artık başka bir karar veremez. Doğrudan ve öncelikle **beraat kararı** vermek zorundadır. Örneğin: * Bir davada hem dava zamanaşımı süresi dolmuş (düşme nedeni) hem de dosyadaki delillere göre sanığın suçu işlemediği açıkça anlaşılıyorsa (beraat nedeni), mahkeme zamanaşımından dolayı 'düşme kararı' veremez. Sanığın aklanma hakkı daha üstün olduğu için 'beraat kararı' vermelidir. * Benzer şekilde, bir muhakeme şartının (örneğin soruşturma izni) eksikliği nedeniyle 'durma kararı' verilmesi ihtimali olsa bile, eğer mevcut delillerle sanığın beraat etmesi gerektiği anlaşılıyorsa, mahkeme izin eksikliğini beklemek için durma kararı veremez; doğrudan beraat kararı verir. Bu kural, 'lekelenmeme hakkı' ve 'masumiyet karinesi'nin bir gereğidir. Sanığın, daha az lehe olan düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı ile yetinmek yerine, tam olarak aklanmasını sağlayan beraat kararı alma hakkı vardır. Mahkeme, beraat koşulları oluşmuşsa, daha kolay veya pratik olduğu için başka bir karara yönelemez.