Devlet Memurları Kanunu'nun 224. maddesi uyarınca, yurtiçinde bir kursa katılan memura mecburi hizmet yükümlülüğü getirilebilir mi? Danıştay Beşinci Dairesi'nin E:1978/7050, K:1982/12529 sayılı kararının bu konudaki gerekçesi nedir?

Hayır, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 224. maddesi kapsamında, yurtiçinde bir kursa katılan memura mecburi hizmet yükümlülüğü getirilemez. DMK m. 224, mecburi hizmet yükümlülüğünü sadece belirli durumlar için öngörmüştür. Bu durumlar şunlardır: * Yurtiçinde Devlet hesabına **okutulan öğrenciler** (öğrenim süresi kadar). * Yurtdışındaki öğretim kurumlarında Devlet hesabına **öğrenimlerini bitiren öğrenciler** (öğrenim süresinin iki katı kadar). * Yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere **üç ay ve daha fazla süre ile dış memleketlere gönderilen memurlar** (yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar). Kanun metninde, 'yurtiçinde kursa katılan memurlar' için bir mecburi hizmet yükümlülüğü öngörülmemiştir. **Danıştay Kararının Gerekçesi:** Danıştay Beşinci Dairesi'nin anılan kararında da bu husus açıkça vurgulanmıştır. Kararın gerekçesi, kanunilik ilkesine dayanmaktadır. Danıştay, 657 sayılı Kanun'un 224. maddesini incelemiş ve mecburi hizmet borcunun kimler için söz konusu olduğunu maddede sayılanlarla sınırlı tutmuştur. Kararda, 'maddenin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere mecburi hizmet borcu devlet hesabına okutulan öğrenciler ile, yetiştirilmek, eğitilmek, ve bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere dış memleketlere gönderilen memurlar için söz konusu olup; **yurt içinde kurs mahiyetinde eğitim gören memurların mecburi hizmetle yükümlü tutulacaklarına dair bir hüküm mevzuatta yer almamıştır.**' denilmektedir. Bu gerekçeyle Danıştay, davacının 9 aylık bir yurtiçi kursa katılması nedeniyle belediye tarafından 5 yıl süreyle mecburi hizmet borcu altına sokulması işleminin **kanuni dayanağının bulunmadığına** ve bu nedenle işlemin iptal edilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar, idarenin ancak kanunun açıkça yetki verdiği hallerde yükümlülük getirebileceği ilkesinin bir yansımasıdır.