Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk hangi tür talepler için zorunludur? 7155 sayılı Kanunla TTK'ya eklenen 5/A maddesi uyarınca, 'itirazın iptali' davası ile 'menfi tespit' davasının zorunlu arabuluculuk kapsamına girip girmediğini gerekçeleriyle açıklayınız.

7155 sayılı Kanun'la Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesi uyarınca, konusu **bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri** olan ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması bir dava şartıdır. Yani, davanın özünde bir para alacağının veya bir zararın parasal karşılığının tahsili talebi bulunmalıdır. Bu kapsamda, 'itirazın iptali' ve 'menfi tespit' davalarının durumu şöyledir: * **İtirazın İptali Davası:** Zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. İtirazın iptali davası (İİK m. 67), ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamını ve alacağın tahsilini amaçlayan bir davadır. Davanın temelinde bir para alacağının tahsili talebi yattığı için, konusu 'bir miktar paranın ödenmesi olan alacak' niteliğindedir. Dolayısıyla, ticari nitelikteki bir alacak için başlatılan takibe yapılan itiraz üzerine açılacak itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak zorunludur. * **Menfi Tespit Davası:** Zorunlu arabuluculuk kapsamında **değildir**. Menfi tespit davası (İİK m. 72), borçlunun, borçlu olmadığının tespitini istediği bir davadır. Bu davanın konusu, bir miktar paranın ödenmesi veya tazminat talebi değil, bir hukuki ilişkinin (borcun) var olup olmadığının tespiti talebidir. Davada bir 'eda' yani bir şeyin verilmesi veya yapılması talebi yoktur. Bu nedenle, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, menfi tespit davaları, konusu bir para alacağı veya tazminat talebi içermediğinden TTK m. 5/A kapsamına girmez ve bu davayı açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmamaktadır.