Hizmet alım sözleşmesi uyarınca asıl işveren (davacı idare) nezdinde çalışan alt işveren (davalı yüklenici) işçisinin açtığı dava sonucu, idare tarafından ödenen kıdem tazminatı ve yıllık izin ücretinin yüklenicilere rücu edilmesi talebinde, yüklenicilerin sorumluluğu nasıl belirlenir? Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 2019/279 E., 2020/179 K. sayılı kararında belirtilen ilkelere göre son yüklenicinin yıllık izin ücretinden tek başına sorumlu tutulmasının gerekçesi nedir?

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hizmet alım sözleşmelerinde, asıl işveren (idare) ve alt işverenler (yükleniciler) 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca işçilik alacaklarından işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Ancak, asıl işverenin işçiye ödeme yaptıktan sonra yüklenicilere rücu etmesi durumunda, aralarındaki sorumluluk, kanundan değil, imzaladıkları hizmet alım sözleşmesi hükümlerine göre belirlenir. Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin anılan kararında belirtilen ilkelere göre, rücu ilişkisinde sorumluluk dağılımı şöyledir: 1. **Genel Kural:** Hizmet alım sözleşmelerinde işçilik ücret ve sosyal haklarının sözleşme bedeline dahil olduğu kabul edilir. Sözleşmede aksine bir hüküm (idarenin de sorumlu olacağına dair) yoksa, asıl işveren işçiye ödediği bedelin ve fer'ilerinin **tamamını** yüklenicilerden rücuen talep etme hakkına sahiptir. Yerel mahkemenin tarafların yarı yarıya sorumlu olduğu yönündeki kabulü bu nedenle bozulmuştur. 2. **Kıdem Tazminatı Sorumluluğu:** İşçinin aynı asıl işverene ait işyerinde farklı alt işverenler nezdinde aralıksız çalışması durumunda, toplam hizmet süresi üzerinden hesaplanan kıdem tazminatının tamamından, tüm yükleniciler asıl işverene karşı **kendi çalıştırdıkları dönem ve bu dönemdeki ücretle orantılı olarak** sorumludurlar. 3. **Yıllık İzin Ücreti Sorumluluğu:** Yıllık izin, kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile birlikte ücrete dönüşen bir haktır. İş sözleşmesini fesheden ve dolayısıyla yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesine sebep olan **son yüklenicidir**. Bu nedenle, işçiye ödenen yıllık izin ücretinin tamamından ve fer'ilerinden, asıl işverene karşı yalnızca **son yüklenici** sorumlu olacaktır. Önceki yüklenicilerin bu konuda bir sorumluluğu bulunmamaktadır, çünkü onların döneminde iş akdi feshedilmemiş ve yıllık izin alacağı muaccel hale gelmemiştir. 4. **Diğer Alacaklar (Fazla Mesai, Hafta Tatili vb.):** Bu tür alacaklardan her yüklenici, işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı olarak asıl işverene karşı sorumludur. 5. **İhbar Tazminatı:** İhbar tazminatından da iş akdini fesheden son işveren (yüklenici) sorumludur.