Yurt dışında devlet hesabına öğrenim gören bir kişinin mecburi hizmet yükümlülüğünün, 657 sayılı Kanun'un 224. maddesi uyarınca başka bir kuruma devri mümkün müdür? Mümkünse hangi tür kurumlar arasında devir yapılabilir? Özel sektörde bu hizmetin tamamlanması olanaklı mıdır?

Evet, mecburi hizmet yükümlülüğünün devri mümkündür. 657 sayılı Kanun'un 224. maddesinin üçüncü fıkrası, 'Mecburi hizmet yükümlülüğünün 13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4. maddesinin a, b, d fıkraları kapsamına giren kurumlar arasında devri mümkündür.' demektedir. (Not: Metindeki atıf eski kanuna yapılmış olup, bu atıf günümüzde 217 sayılı KHK'nin 2. maddesine yapılmış sayılır ve kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar). Bu hükme göre, mecburi hizmet devri ancak 'kamu kurum ve kuruluşları' arasında yapılabilir. Bir memur, mecburi hizmetle yükümlü olduğu A kamu kurumundan, B kamu kurumunun da ihtiyacı ve onayı olması halinde, hizmetini tamamlamak üzere bu kuruma geçebilir. Ancak, özel sektörde bu hizmetin tamamlanması olanaklı değildir. Danıştay Beşinci Dairesi'nin 1994/6286 E., 1996/2290 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mecburi hizmet yükümlülüğünün 'özel armatörlere' devredilmesi, kanundaki 'kamu kurumları arasında devredilebilir' ilkesine aykırıdır. Mecburi hizmetin temel mantığı, devletin yaptığı yatırımın karşılığını yine devlete hizmet olarak geri almasıdır. Bu nedenle, mecburi hizmetin özel bir şirkette veya kuruluşta yerine getirilmesi kabul edilmez.