CMK m. 223'e göre bir ceza davasında 'beraat', 'ceza verilmesine yer olmadığı' ve 'düşme' kararları birer hükümdür. Derhal beraat kararı verilebilecek bir durumda, mahkemenin düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı vermesi mümkün müdür? Bu kuralın amacı nedir?

Hayır, mümkün değildir. CMK m. 223/9, bu konuda açık bir hüküm içermektedir: 'Derhal beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.' Bu kural, sanığın lekelenmeme hakkını ve en lehe olan karardan yararlanma prensibini korumayı amaçlar. Beraat kararı, sanığın suçu işlemediğinin veya eylemin suç olmadığının tespiti anlamına gelir ve sanık için en lehe olan sonuçtur. Düşme kararı (örneğin zamanaşımı nedeniyle) veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı (örneğin kusur yeteneği yokluğu nedeniyle) ise, eylemin suç teşkil edebileceği ancak belirli usuli veya maddi nedenlerle ceza verilemediği anlamına gelir ve sanık üzerinde bir şüphe gölgesi bırakabilir. Bu kuralın amacı, sanığın aklanma hakkını en üst düzeyde korumaktır. Eğer dosyadaki delillere göre sanığın beraat etmesi gerektiği açıkça anlaşılıyorsa (örneğin, yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamış olması veya suçu sanığın işlemediğinin sabit olması gibi CMK m. 223/2'deki haller varsa), mahkeme daha az lehe olan düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı gibi kararlara yönelerek sanığı aklanma hakkından mahrum bırakamaz. Öncelik her zaman sanığın en lehine olan karardadır.