İş Kanunu'na tabi bir işçinin yıllık izin hakkından feragat etmesi mümkün müdür? İş sözleşmesine 'İşçi, yıllık izin hakkını kullanmayıp karşılığında ücret almayı kabul eder' şeklinde bir hüküm konulması geçerli midir? Bu durumun hukuki dayanağını Anayasa ve İş Kanunu çerçevesinde tartışınız.

Hayır, işçinin yıllık izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir. Bu hak, Anayasa'nın 50. maddesi ile güvence altına alınmış bir dinlenme hakkıdır ve niteliği gereği vazgeçilemez haklardandır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesinin son fıkrasında 'Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.' hükmü açıkça yer almaktadır. Bu hüküm emredici niteliktedir. İş sözleşmesine 'İşçi, yıllık izin hakkını kullanmayıp karşılığında ücret almayı kabul eder' şeklinde bir hüküm konulması, kanunun bu emredici hükmüne aykırı olacağından geçersizdir. Yıllık iznin temel amacı, işçinin bedensel ve ruhsal olarak dinlenerek çalışma gücünü yeniden kazanması ve sağlığının korunmasıdır. Bu bir sosyal haktır ve para ile takas edilemez. İşçinin kullanmadığı yıllık izinlere ait ücret alacağı, ancak iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde doğar ve bu durumda son ücreti üzerinden hesaplanarak ödenir (İş Kanunu m. 59). Sözleşme devam ederken yıllık izin yerine ücret ödenmesi, kanunun amacına aykırıdır ve bu tür anlaşmalar batıldır.