Hukukun evrensel ilkelerinden 'tabii mahkeme ve hakim güvencesi' ile 'kanuni mahkeme/hakim güvencesi' arasında nasıl bir fark vardır? Anayasamızın 37. maddesi hangisini düzenlemektedir ve bu düzenlemenin potansiyel sakıncası nedir?

Bu iki kavram arasında önemli bir nüans farkı vardır. 'Tabii (doğal) mahkeme/hakim güvencesi', bir kişinin, suçun işlendiği veya hukuki uyuşmazlığın doğduğu anda yürürlükte olan kanunlara göre görevli ve yetkili olan mahkeme ve hakim önünde yargılanması hakkını ifade eder. Bu ilke, suç işlendikten sonra kişiye veya olaya özgü mahkemeler kurulmasını veya mevcut mahkemelerin görev alanlarının değiştirilerek davaya bakmasının engellenmesini amaçlar. 'Kanuni mahkeme/hakim güvencesi' ise, kimsenin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamayacağını belirtir. Anayasamızın 37. maddesi 'kanuni hakim güvencesi'ni düzenlemektedir. sen.av.tr'deki metinde belirtilen potansiyel sakınca şudur: Bu düzenleme, suç işlendikten sonra 'kanunla' yeni mahkemeler kurulmasına veya mevcut mahkemelerin görevlerinin değiştirilmesine olanak tanıyabilir. Bu durum, 'tabii hakim' ilkesinin daha güçlü bir güvence sağlamasına karşın, 'kanuni hakim' ilkesinin yasama organının sonradan yapacağı düzenlemelerle zayıflatılabileceği eleştirisine yol açar. İdeal olan, daha katı bir güvence olan tabii hakim ilkesidir.