İdari yargıda, 'tam yargı davası' ile 'iptal davası' arasındaki temel farklar nelerdir? Bir kamu görevlisinin, hukuka aykırı olduğunu düşündüğü bir disiplin cezası (örneğin, aylıktan kesme) nedeniyle hem bu cezanın kaldırılmasını hem de bu ceza nedeniyle uğradığı manevi zararın tazminini istemesi halinde, bu taleplerini tek bir davada birleştirebilir mi? Bu davanın hukuki niteliği ne olur?
İki dava türü arasındaki temel farklar, davanın konusu, amacı ve sonuçlarıdır. 1) İptal Davası (İYUK m. 2/1-a): Bu davanın konusu, 'hukuka aykırı bir idari işlemin' kendisidir. Amacı, bu hukuka aykırı işlemi 'hukuk aleminden kaldırmaktır'. Davanın sonucunda mahkeme, işlemi ya iptal eder ya da davayı reddeder. Bu, 'objektif' nitelikte bir davadır ve idarenin hukuka uygunluğunu denetler. 2) Tam Yargı Davası (İYUK m. 2/1-b): Bu davanın konusu, bir idari eylem veya işlem nedeniyle 'ihlal edilen bir hakkın' kendisidir. Amacı, bu hakkın 'teslim edilmesi' veya ortaya çıkan 'zararın tazmin edilmesidir'. Davanın sonucunda mahkeme, idareyi bir şeyi yapmaya, vermeye veya bir miktar para ödemeye mahkum eder. Bu, 'sübjektif' nitelikte bir davadır ve kişinin haklarını onarmayı hedefler. Evet, bu talepler tek bir davada birleştirilebilir. İYUK m. 12, 'İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak...' demektedir. Bu durumda, dava 'karma' nitelikte bir dava olur; yani hem iptal hem de tam yargı taleplerini içerir. Mahkeme, öncelikle iptal talebini inceler. Eğer disiplin cezasını hukuka aykırı bularak 'iptal' ederse, bu iptal kararı, manevi tazminat talebinin temelini oluşturan 'hukuka aykırı eylemi' de tespit etmiş olur. Daha sonra, bu hukuka aykırı eylem nedeniyle davacının manevi bir zarar görüp görmediğini ve bu zararın miktarını değerlendirerek, tam yargı talebi hakkında da (kısmen/tamamen kabul veya ret) bir karar verir. Bu, usul ekonomisine uygun ve yaygın bir dava türüdür.