Bir avukatın, vergi uyuşmazlığından doğan bir davada, müvekkili adına 'ihtirazi kayıtla beyanname' vermesi ne anlama gelir? Bu işlemin, mükellefin daha sonra vergi mahkemesinde dava açma hakkını korumadaki fonksiyonu nedir?

'İhtirazi kayıtla beyanname' vermek, mükellefin, bir vergi beyannamesini yasal zorunluluklar veya daha fazla ceza ve faizle karşılaşmamak gibi nedenlerle vermekle birlikte, bu beyannamedeki matraha veya vergiye 'rıza göstermediğini', buna ilişkin yasal haklarını (özellikle dava açma hakkını) 'saklı tuttuğunu' beyan etmesi anlamına gelir. Bu işlem, mükellefin dava açma hakkını korumada hayati bir fonksiyona sahiptir. Normalde, bir mükellef beyanname verdiğinde, bu beyana dayalı olarak tahakkuk eden vergiyi kabul etmiş sayılır ve bu tahakkuka karşı dava açamaz. Çünkü ortada idarenin tek taraflı bir işlemi değil, mükellefin kendi beyanına dayalı bir işlem vardır. İhtirazi kayıt, bu durumu değiştirir. İYUK m. 27/3'e göre, 'Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlerin tarh ve tahakkuk ettirilmesi... ve bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda... mükellefler, ...ihtirazi kayıtla verdikleri beyannameler üzerine yapılan işlemlere karşı dava açabilirler.' Mükellef, ihtirazi kayıtla verdiği beyanname üzerine yapılan tahakkuk işlemine karşı, bu işlemin kendisine tebliğinden (tahakkuk fişinin tebliği) itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesinde iptal davası açabilir. İhtirazi kayıt, mükellefin beyanda bulunma yükümlülüğünü yerine getirirken, bu beyanın içeriğine katılmadığını ve konuyu yargıya taşıma iradesini açıkça ortaya koymasını sağlar. Bu kayıt olmaksızın verilen bir beyannameye karşı dava açma hakkı, kural olarak ortadan kalkar.