5237 sayılı TCK'nın 77. maddesinde düzenlenen 'insanlığa karşı suçların' oluşabilmesi için, maddede sayılan fiillerin 'bir plan doğrultusunda sistemli olarak' işlenmesi gerekmektedir. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Statüsü ve içtihatlarında 'sistemli olma (systematic)' ve 'yaygın olma (widespread)' kavramları bu suçun niteliği açısından nasıl yorumlanmaktadır? Bu iki kavram arasındaki fark nedir ve bir eylemin insanlığa karşı suç sayılabilmesi için her ikisinin de bir arada bulunması zorunlu mudur?

UCM Statüsü'nün 7. maddesinde, insanlığa karşı suçun oluşması için eylemin 'yaygın (widespread) veya sistemli (systematic) bir saldırının parçası olarak' işlenmesi gerektiği belirtilmiştir. TCK'daki düzenleme, bu iki kavramdan sadece 'sistemli' olanı açıkça zikretmiştir. Ancak, uluslararası hukuk yorumunda bu iki kavram bir bütün olarak ele alınır. 1) Yaygın Olma (Widespread): Bu kavram, saldırının 'coğrafi' ve 'niceliksel' boyutunu ifade eder. Eylemlerin, çok sayıda mağdura yönelik olması, geniş bir coğrafi alana yayılması veya kitlesel bir nitelik taşıması anlamına gelir. Bu, saldırının büyüklüğüne ve ölçeğine odaklanır. 2) Sistemli Olma (Systematic): Bu kavram ise, saldırının 'niteliksel' ve 'organizasyonel' boyutunu ifade eder. Eylemlerin rastgele veya münferit olmadığını, belirli bir 'plan' veya 'politika' doğrultusunda, organize bir şekilde, bir devletin veya örgütün kaynakları kullanılarak icra edildiğini gösterir. Bu, saldırının organize karakterine odaklanır. UCM içtihatlarına göre, bir saldırının insanlığa karşı suç teşkil etmesi için bu iki şartın ('yaygın' veya 'sistemli') bir arada bulunması zorunlu değildir. Kelimeler arasında 'veya' bağlacının kullanılması, bu şartların 'alternatifli' olduğunu gösterir. Yani, bir saldırı ya çok 'yaygın' olabilir (örneğin, organize bir plan olmasa da bir iç savaş sırasında kitlesel katliamlar) ya da çok 'sistemli' olabilir (örneğin, az sayıda kişiyi hedef alsa da devlet politikası olarak işkence uygulanması). Her iki durum da insanlığa karşı suç oluşturmak için yeterlidir. TCK'nın sadece 'sistemli' olmayı zikretmesi bir eksiklik olarak görülebilse de, 'bir plan doğrultusunda' ifadesi, 'sistemli' olma unsurunu zaten içermektedir ve genellikle 'yaygın' saldırılar da bir planın parçası olduğu için, uygulama açısından büyük bir fark yaratmayabilir.