7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre, 'arşiv araştırması' ile 'güvenlik soruşturması' arasındaki temel fark nedir? Hangi kamu görevleri için sadece arşiv araştırması yeterliyken, hangileri için güvenlik soruşturması da yapılması zorunludur?
İki kavram arasındaki temel fark, araştırmanın derinliği ve kullanılan yöntemlerdir. 1) Arşiv Araştırması (Kanun m. 3): Daha sınırlı bir araştırmadır. Kişinin adli sicil kaydı, hakkında arama kararı veya tahdit olup olmadığı, kesinleşmiş mahkeme kararları ve HAGB gibi kararlar ile devam eden soruşturma/kovuşturmalar ve memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı gibi hususların, 'mevcut resmi kayıtlardan' (polis, jandarma, adliye, MERNİS kayıtları vb.) tespit edilmesidir. Yani, sadece mevcut yazılı kayıtlara ve belgelere bakılır. 2) Güvenlik Soruşturması (Kanun m. 3): Arşiv araştırmasına ek olarak yapılan, daha derinlemesine bir araştırmadır. Arşiv araştırmasında bakılan hususlara ek olarak, kişinin 'görevine yansıyacak hususlarının denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle' tespit edilmesini içerir. Bu 'yerinden araştırma' ibaresi, araştırmanın sadece kayıtlarla sınırlı kalmayıp, kişinin yaşadığı çevrede (mahalle, işyeri vb.) gizli veya açık olarak bilgi toplanmasını, çevresindeki kişilerin (komşu, eski işveren vb.) görüşlerine başvurulmasını ifade eder. Ayrıca, kişinin yabancılarla ilişkisi, terör örgütleriyle irtibat ve iltisakı gibi konular da bu kapsamda daha derinlemesine incelenir. Kanunun 3. maddesine göre, kural olarak tüm memuriyetlere ve kamu görevlerine ilk defa atanacaklar için 'arşiv araştırması' yapılması yeterlidir. 'Güvenlik soruşturması' ise, sadece gizlilik dereceli birimlerde, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatları gibi stratejik ve milli güvenlikle doğrudan ilgili kurumlarda çalışacak personel ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, üst kademe kamu yöneticileri gibi kanunda sınırlı olarak sayılan görevler için zorunludur.