Tıbbi ihmal nedeniyle açılan bir tazminat davasında, ceza mahkemesinde aynı olayla ilgili 'taksirle ölüme sebebiyet verme' suçundan verilen beraat kararının, hukuk mahkemesi üzerindeki etkisi nedir? Borçlar Kanunu'nun 60. maddesi (eski BK m. 53) ve HMK m. 214 hükümleri çerçevesinde, hukuk hâkimi ceza mahkemesinin hangi tespitleriyle bağlıdır, hangileriyle bağlı değildir?
Ceza mahkemesinde verilen beraat kararı, hukuk mahkemesini kural olarak bağlamaz. Bu ilke, hem Borçlar Kanunu'nun 60. maddesinde (eski BK m. 53) hem de HMK m. 214/2'de açıkça ifade edilmiştir. Hukuk hâkiminin ceza mahkemesi kararı karşısındaki durumu şöyledir: 1) Bağlı Olmadığı Hususlar: a) Kusurun Varlığı/Yokluğu: Hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin beraat kararına rağmen, davalı hekimin 'hukuki anlamda kusurlu' (ihmalkâr) olduğuna karar verebilir. Çünkü ceza hukukundaki 'taksir' ile hukuk hukukundaki 'kusur' kavramları ve aranan ispat standartları farklıdır. Ceza mahkemesi, suçun unsurları oluşmadığı veya sanığın kast/taksiri 'şüpheye yer bırakmayacak şekilde' ispatlanamadığı için beraat kararı vermiş olabilir. Hukuk mahkemesi ise daha düşük bir ispat standardıyla veya sözleşmesel sorumluluk (vekâlet sözleşmesi) çerçevesinde bir özen yükümlülüğü ihlali tespit edebilir. b) Hukuka Aykırılık: Ceza mahkemesi fiilin suç olmadığına karar verse bile, hukuk hâkimi aynı fiilin bir 'haksız fiil' veya 'sözleşmeye aykırılık' teşkil ettiğine karar verebilir. 2) Bağlı Olduğu Hususlar: Ceza mahkemesinin, yargılama sonucunda kesin olarak tespit ettiği 'maddi olgular' ve 'fiilin hukuka aykırılığının bulunmadığına' (örneğin, meşru müdafaa gibi bir hukuka uygunluk sebebinin varlığına) dair tespitleri, hukuk hâkimini bağlar. Örneğin, ceza mahkemesi 'ameliyatı Dr. X'in değil, Dr. Y'nin yaptığını' kesin olarak tespit etmişse, hukuk hâkimi bu maddi olguyla bağlıdır. Anayasa Mahkemesi'nin Kerim Kilit ve Diğerleri kararında da atıf yapıldığı gibi, ceza davasının beraatle sonuçlanması, hukuk davasının da reddedilmesini gerektirmez; hukuk mahkemesi kendi delillerine göre bağımsız bir kusur değerlendirmesi yapmalıdır.