Vergi hatalarının düzeltilmesine ilişkin dava açma süreleri, düzeltme başvurusunun 30 günlük yasal dava açma süresi 'içinde' veya 'geçtikten sonra' yapılmasına göre farklılık arz etmektedir. Bu iki farklı prosedürün (VUK m. 122 ve m. 124) mantığını ve mükellefin hak arama yollarını nasıl şekillendirdiğini karşılaştırmalı olarak analiz ediniz.

İki prosedürün mantığı, mükellefin süresinde dava açma hakkını kullanıp kullanmadığına göre şekillenir: 1) Dava Açma Süresi İçinde Düzeltme Başvurusu (VUK m. 122 ve genel ilkeler): Mükellef, kendisine bir ihbarname tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde hem dava açma hem de düzeltme talep etme hakkına sahiptir. Eğer bu süre içinde düzeltme talebinde bulunursa, dava açma süresi durur. İdarenin talebi reddetmesi veya 60 gün içinde cevap vermeyerek zımnen reddetmesi halinde, duran 30 günlük süre kaldığı yerden işlemeye başlar. Bu yol, mükellefe yargı yoluna gitmeden önce idari bir çözüm arama imkanı tanırken, dava açma hakkını da korur. 2) Dava Açma Süresi Geçtikten Sonra Düzeltme Başvurusu (VUK m. 124): Mükellef, 30 günlük dava açma süresini kaçırmışsa, artık doğrudan vergi mahkemesine gitme hakkını kaybetmiştir. Ancak kanun, 'bariz hatalar' için ona ikincil bir yol sunar. Bu yolda mükellef, 5 yıllık düzeltme zamanaşımı süresi içinde vergi dairesinden düzeltme ister. Talep reddedilirse, bu ret işlemine karşı bu kez doğrudan dava açamaz; önce Maliye Bakanlığı'na 'şikâyet' yoluyla başvurması gerekir. Bakanlığın bu şikâyeti de reddetmesi (veya 60 günde cevap vermemesi) halinde, mükellef işte bu nihai ret işlemine karşı vergi mahkemesinde dava açabilir. Bu prosedür, dava açma süresini kaçıran mükellefe, sadece 'açık ve yargılamayı gerektirmeyen hatalar' için, daha uzun ve meşakkatli bir hak arama yolu sunar. İlk yol genel bir hak iken, ikinci yol istisnai ve sınırlı bir haktır.