Bir davanın ön inceleme duruşması yapılmadan, mahkemenin dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar vermesi mümkün müdür? HMK m. 138'in bu konudaki düzenlemesini açıklayınız.

Evet, mümkündür. HMK m. 138, 'Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir.' diyerek mahkemeye bu konuda bir takdir yetkisi tanımıştır. Eğer dava şartı noksanlığı veya ilk itiraz, dosya içeriğinden açıkça anlaşılıyorsa ve tarafların dinlenmesini gerektiren bir durum yoksa, mahkeme duruşma açmadan, dosya üzerinden inceleme yaparak davanın usulden reddine karar verebilir. Bu, usul ekonomisi ilkesine hizmet eder. Ancak, konu tartışmalı ise veya mahkeme tarafların beyanlarını duymayı gerekli görüyorsa, ön inceleme duruşması yaparak kararını verir. (Kaynak: www.zulkufarslan.av.tr/gorevsizlik-nedeniyle-davanin-usulden-reddi/)