Edinilmiş mallara katılma rejimine tabi bir evlilikte eşlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan eşin tereke üzerindeki hakları nasıl belirlenir? Mal rejiminin tasfiyesinden doğan 'katılma alacağı' ile miras hukukundan doğan 'miras payı' arasındaki ilişkiyi ve öncelik sırasını açıklayınız.

Eşlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan eşin iki temel hakkı doğar: mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkı ve miras hukukundan kaynaklanan miras hakkı. Süreç şu şekilde işler: **1) Mal Rejiminin Tasfiyesi (Öncelikli İşlem):** Öncelikle, evlilik birliği ölümle sona erdiği için, eşler arasındaki mal rejimi (edinilmiş mallara katılma rejimi) tasfiye edilir. Bu tasfiye sonucunda, sağ kalan eşin, evlilik birliği içinde edinilmiş malların değerinin yarısı üzerinde 'katılma alacağı' hakkı hesaplanır. Bu katılma alacağı, bir borçtur ve ölen eşin terekesinin (mirasın) pasifini oluşturur. Tereke borçları, mirasın paylaşılmasından önce ödenir. **2) Miras Payının Belirlenmesi:** Katılma alacağı ve diğer tereke borçları ödendikten sonra kalan net tereke (miras) üzerinden, sağ kalan eşin zümre sistemine göre belirlenen miras payı hesaplanır. Örneğin, ölen eşin çocukları (birinci zümre) varsa, sağ kalan eş mirasın 1/4'ünü alır (TMK m. 499). Dolayısıyla, katılma alacağı bir miras hakkı değil, mal rejiminden doğan bir alacak hakkıdır ve miras payından önce ve ona ek olarak alınır. (Kaynak: oner.av.tr/miras-paylasimi-bakirkoy-hukuk/)