Bir taşınmaz üzerinde birden fazla ipotek kurulması durumunda, ipotek alacaklıları arasındaki öncelik sırasını belirleyen 'derece sistemi'ni açıklayınız. İpotek derecelerinden birinin boşalması (terkin edilmesi) halinde, alt sıradaki ipoteklerin boşalan dereceye otomatik olarak ilerleyip ilerlemediğini TMK hükümleri çerçevesinde izah ediniz.

Derece sistemi, bir taşınmaz üzerinde birden fazla ipotek kurulduğunda, taşınmazın paraya çevrilmesi halinde elde edilecek bedelin alacaklılar arasında hangi sırayla paylaşılacağını belirleyen bir sistemdir. Her ipotek, tapu kütüğünde belirli bir dereceye kaydedilir (1. derece, 2. derece vb.). Satış bedeli, öncelikle 1. derecedeki alacaklıya, para artarsa 2. derecedeki alacaklıya ve bu şekilde sırayla dağıtılır. Türk Medeni Kanunu, 'sabit dereceler' sistemini benimsemiştir. Bu sisteme göre, önceki derecelerden birinin boşalması (örneğin 1. derecedeki ipotek borcunun ödenerek terkin edilmesi), alt sıradaki ipoteklerin (2. ve 3. derecedekilerin) boşalan üst dereceye otomatik olarak ilerlemesine neden olmaz (TMK m. 871). Boşalan derece, malikin tasarrufuna geçer ve malik bu boş dereceye daha sonra yeni bir ipotek tesis ettirebilir. Bu sistem, hem malike hem de sonradan ipotek tesis ettirecek alacaklılara hukuki güvenlik sağlar. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/ipotek-nedir-nasil-konulur-kaldirilir/)