Bir tacirin, imzaladığı bir bonoyu, vadesi gelmeden önce, ancak iflasına karar verildikten sonra ödemesi durumunda, bu ödemenin hukuki niteliği nedir ve iflas masası tarafından geri alınabilir mi?

Bu ödemenin hukuki niteliği, iflasın açılmasının borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırması (İİK md. 191) nedeniyle 'geçersiz' bir ödemedir. İflasın açılmasıyla birlikte, müflisin masaya dahil tüm mal ve hakları üzerindeki tasarruf yetkisi iflas idaresine geçer. Müflisin bu tarihten sonra yaptığı ödemeler, masaya karşı, yani diğer alacaklılara karşı hükümsüzdür. İİK'nın 'İptal Davası' başlıklı 277. ve devamı maddeleri, bu tür ödemelerin geri alınması için özel bir yol öngörür. Müflisin, iflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde yaptığı 'ivazsız (karşılıksız) tasarruflar' veya 'şaibeli tasarruflar' iptal davasına konu olabilir. Ancak, iflas açıldıktan sonra yapılan bir ödeme, zaten baştan geçersiz olduğu için, iptal davasına gerek kalmaksızın, iflas idaresi tarafından 'istihkak davası' veya 'sebepsiz zenginleşme davası' yoluyla geri istenebilir. Ödeme yapılan bono hamili, bu parayı iflas masasına iade etmek zorundadır. Daha sonra, diğer alacaklılar gibi, alacağını iflas masasına yazdırarak, payı oranında bir tahsilat yapmayı bekleyebilir. Bu kural, alacaklılar arasındaki eşitlik ilkesini (paritas creditorum) korumayı amaçlar.