5271 sayılı CMK'nın 174. maddesi uyarınca, iddianamenin unsurlarında eksiklik bulunması nedeniyle 'iddianamenin iadesi' kararı verilebilmesi için, bu eksikliğin niteliği ne olmalıdır? Mahkemenin, savcının delil takdirine müdahale ederek iddianameyi iade etmesi mümkün müdür?

İddianamenin iadesi, istisnai bir kurumdur ve ancak kanunda (CMK md. 170) sayılan zorunlu unsurlarda 'mutlak' bir eksiklik veya aykırılık bulunması halinde mümkündür. CMK md. 174, iade nedenlerini sınırlı sayıda saymıştır. Bu nedenler, iddianamenin asgari standartları taşıyıp taşımadığına ilişkin 'şekli' denetimlerdir. Örneğin, şüphelinin kimliğinin hiç yazılmaması, suçun unsurlarını oluşturan olayın hiç anlatılmaması, mevcut delillerle olay arasında bir bağ kurulmaması gibi durumlar iade nedenidir. Ancak, mahkemenin, iddianamedeki delillerin 'yeterli olup olmadığına' veya savcının delilleri 'doğru takdir edip etmediğine' ilişkin bir değerlendirme yaparak iddianameyi iade etmesi mümkün değildir. Delillerin yeterliliği ve takdiri, yargılamanın esasına ilişkin bir konu olup, duruşma açılarak kovuşturma aşamasında tartışılacaktır. Mahkemenin, iade kararıyla savcının yerine geçerek delil takdiri yapması, 'soruşturmanın gizliliği', 'kovuşturma mecburiyeti' ve 'kuvvetler ayrılığı' ilkelerine aykırıdır. İade kararı, sadece iddianamenin yargılama yapmaya elverişli olup olmadığını denetlemeye yönelik bir usul işlemidir. Eğer savcı, bir delil sunarak olayı anlatmışsa, mahkeme 'bu delil yetersizdir' diyerek iddianameyi iade edemez; davayı kabul edip duruşmada bu delili tartışmalıdır.