6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda, konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiracının güvence (depozito) verme borcu nasıl düzenlenmiştir? Kiraya verenin, bu güvence bedelini keyfi olarak kullanmasının önüne geçmek için kanun hangi mekanizmayı öngörmüştür? (TBK md. 342)

TBK md. 342, kiracının güvence (depozito) verme borcunu ve bu güvencenin korunmasını detaylı olarak düzenlemiştir. Buna göre: 1) Miktar Sınırı: Kiracıdan istenecek güvence bedeli, 'üç aylık kira bedelini' aşamaz. Bu, emredici bir hükümdür ve kiracı aleyhine değiştirilemez. 2) Ödeme ve Saklama Şekli: Eğer güvence olarak para verilmesi kararlaştırılmışsa, kiracı bu parayı kiraya verenin eline doğrudan veremez. Kiracı, bu parayı 'kiraya verenin onayı olmaksızın çekilemeyecek bir vadeli tasarruf hesabına' yatırır. Eğer güvence olarak kıymetli evrak verilmişse, bu evrak bir 'bankaya depo edilir' ve banka, iki tarafın rızası veya kesinleşmiş bir mahkeme kararı/icra takibi olmadıkça bunu geri veremez. Bu mekanizmanın amacı, kiraya verenin depozito bedelini keyfi olarak kullanmasının, harcamasının veya iade etmekten kaçınmasının önüne geçmektir. Banka, bir nevi 'güvenilir üçüncü kişi' rolü oynar. 3) İade: Kiraya veren, kira sözleşmesi sona erdikten sonra, kiralanana verilen zararlar veya ödenmeyen borçlar için dava açtığını veya icra takibi başlattığını 'üç ay içinde' bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka kiracının talebi üzerine güvenceyi iade etmek zorundadır. Bu düzenleme, kiracıyı koruyan önemli bir güvencedir.