HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkı' ile Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan 'adil yargılanma hakkı' arasındaki ilişki nedir? Bu haklardan biri ihlal edildiğinde diğeri de ihlal edilmiş sayılır mı?

Bu iki hak arasında iç içe geçmiş, biri diğerinin unsuru ve güvencesi olan bir ilişki vardır. 'Adil yargılanma hakkı' (Anayasa md. 36), daha geniş ve kapsayıcı bir üst kavramdır. Silahların eşitliği, çelişmeli yargı, makul sürede yargılanma, masumiyet karinesi, gerekçeli karar hakkı gibi birçok alt ilke ve hakkı içinde barındırır. 'Hukuki dinlenilme hakkı' (HMK md. 27) ise, adil yargılanma hakkının medeni usul hukukundaki en temel ve somut yansımalarından biridir. Hukuki dinlenilme hakkının unsurları olan; yargılamadan haberdar olma, açıklama ve ispat hakkını kullanma, iddia ve savunmaların mahkemece dikkate alınmasını bekleme gibi haklar, adil bir yargılamanın olmazsa olmaz koşullarıdır. Bu nedenle, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiği bir durumda, aynı zamanda adil yargılanma hakkı da ihlal edilmiş sayılır. Çünkü tarafların dinlenmediği, savunmalarının dikkate alınmadığı veya gıyaplarında karar verildiği bir yargılama, 'adil' olarak nitelendirilemez. Hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkının hayata geçirilmesini sağlayan en önemli usuli güvencedir.