6100 sayılı HMK'nın 137. maddesinde düzenlenen 'ön inceleme' aşamasının temel amaçları nelerdir? Ön inceleme duruşması yapılmadan tahkikata geçilmesi mümkün müdür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #169322

HMK md. 137, ön inceleme aşamasının amaçlarını net bir şekilde belirlemiştir. Temel amaçlar şunlardır: 1) Uyuşmazlık Konularının Belirlenmesi: Tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit ederek yargılamanın çerçevesini çizmektir. 2) Dava Şartları ve İlk İtirazların İncelenmesi: Davanın esasına girilmeden önce, yargılamanın usulüne uygun yürütülmesini engelleyecek eksikliklerin (görev, yetki, kesin hüküm, derdestlik vb.) incelenip karara bağlanmasıdır. 3) Delillerin Belirlenmesi ve Toplanması İçin Hazırlık: Tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken hazırlık işlemlerinin (bilirkişi seçimi, keşif günü tespiti, tanık listelerinin alınması vb.) yapılmasıdır. 4) Sulhe Teşvik: Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda, hakimin tarafları sulhe teşvik etmesidir. Kural olarak, ön inceleme tamamlanmadan ve bu konularda gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez (HMK md. 140/3). Ön inceleme, kural olarak duruşmalı yapılır. Ancak HMK md. 138, sadece dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceğini, bunun dışındaki hallerde tarafların duruşmaya davet edilmesi gerektiğini belirtir. Dolayısıyla, dava şartları ve ilk itirazlar dışında bir işlem yapılacaksa (örneğin, uyuşmazlık konularını belirlemek veya sulhe teşvik etmek), ön inceleme duruşması yapılmadan tahkikata geçilmesi usule aykırıdır.