Bir memurun, DMK md. 76'ya dayanılarak görevinden alınıp 'uzman' veya 'araştırmacı' gibi daha pasif bir kadroya atanması işlemi, kazanılmış hak aylık derecesi korunduğu sürece her zaman hukuka uygun mudur? Danıştay'ın 'görevde yetersizlik' kriterini nasıl aradığını açıklayınız.

Hayır, her zaman hukuka uygun değildir. Memurun kazanılmış hak aylık derecesinin korunması, atama işlemini tek başına hukuka uygun hale getirmez. Danıştay'ın yerleşik içtihadına göre, idarenin DMK md. 76'daki takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. Özellikle yöneticilik gibi aktif bir görevden, aynı derecede olsa bile daha pasif, yetki ve sorumluluğu daha az olan 'uzman' veya 'araştırmacı' gibi kadrolara atama yapılması, fiili bir 'tenzil-i rütbe' (rütbe indirme) olarak kabul edilebilir. Danıştay, bu tür atamaların hukuka uygunluğunu denetlerken, idarenin bu işlemi haklı kılan somut bir gerekçe sunmasını aramaktadır. Bu gerekçelerin başında 'görevde yetersizlik veya başarısızlık' gelir. İdare, atadığı memurun önceki görevinde yetersiz veya başarısız olduğunu, bu durumun hizmeti aksattığını somut delillerle (inceleme raporu, disiplin cezası, performans değerlendirmesi vb.) ortaya koymalıdır. Soyut gerekçelerle veya hiçbir gerekçe göstermeden yapılan bu tür bir atama, takdir yetkisinin keyfi kullanıldığı anlamına gelir ve iptale tabidir (Danıştay İkinci Dairesi E:2018/2946, K:2021/38).