Anayasa Mahkemesi'nin Taha Bozöyük (B.No:2020/30174) kararında, tanık sorgulama hakkının (Anayasa md. 36) ihlal edildiği sonucuna ulaşırken uyguladığı üç aşamalı test nedir? Mahkemenin, belirleyici nitelikteki tanığı SEGBİS ile dahi dinlememesinin ihlal kararındaki rolünü açıklayınız.

AYM'nin yerleşik içtihadı haline gelen üç aşamalı test şunlardır: 1) Geçerli Neden: İlk olarak, tanığın mahkemede (duruşmada) hazır edilmemesi için ölüm, hastalık, ulaşılamama gibi geçerli bir nedenin olup olmadığına bakılır. 2) Belirleyici Delil: İkinci olarak, sanığın sorgulama imkanı bulamadığı tanığın beyanının, mahkumiyetin dayandığı 'tek veya belirleyici' delil olup olmadığı değerlendirilir. 3) Dengeleyici Güvenceler: Eğer tanık beyanı tek veya belirleyici delil ise, savunmanın bu eksiklikten doğan zorluklarını telafi edecek yeterli 'karşı dengeleyici güvencelerin' sağlanıp sağlanmadığı incelenir. Taha Bozöyük kararında AYM, tanığın huzurda dinlenmemesi için geçerli bir neden sunulmadığını, tanık beyanının mahkumiyet için 'belirleyici' nitelikte olduğunu tespit etmiştir. Üçüncü aşamada ise, mahkemenin, yargı çevresi dışındaki tanığı SEGBİS gibi teknik imkanlarla dinleyerek sanığa soru sorma ve tanıkla yüzleşme imkanı tanımamış olmasını, dengeleyici güvencelerin sağlanmadığının en önemli göstergesi olarak kabul etmiştir. Sanığın tanığın beyanlarına karşı savunma yapabilmesi tek başına yeterli bir güvence değildir; tanığın beyanlarının güvenilirliğinin ve doğruluğunun 'sorgulama' yoluyla test edilmesi esastır. Bu imkanın sağlanmaması, tanık sorgulama hakkının ve dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlaline yol açmıştır.