Mutlak butlanla sakat bir evlilikte, butlan davası açılması için bir süre öngörülmüş müdür? Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, TMK'nın butlan hükümlerini ortadan kaldırır mı? (YHGK E. 2017/2672, K. 2018/1717)

Hayır, TMK'da mutlak butlan davası (TMK md. 145) açmak için herhangi bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörülmemiştir. Evlilik devam ettiği sürece, Cumhuriyet savcısı veya ilgili olan herkes bu davayı her zaman açabilir. Buna karşılık, nispi butlan halleri (TMK md. 148-151) 6 aylık ve 5 yıllık hak düşürücü sürelere tabidir. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, engellilerin evlenme hakkını güvence altına alır ancak TMK'nın butlan hükümlerini ortadan kaldırmaz. YHGK'nın anılan kararında da belirtildiği gibi, sözleşmenin 23. maddesi, evlenmenin 'eşlerin serbest iradeleri ve rızaları doğrultusunda' kullanılacağını belirtir. Ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerin serbest irade ve rıza açıklamaları hukuken mümkün olmadığından, bu sözleşme, ayırt etme gücü olmayanların da evlenebileceği şeklinde yorumlanamaz. Dolayısıyla, sözleşme TMK'nın evlenmenin butlanına ilişkin hükümlerini bertaraf etmez ve bu hükümler geçerliliğini korur. Mahkeme, butlan iddiası karşısında bu yönde araştırma yapmakla yükümlüdür.