Bir klinik çalışmanın hukuka uygun kabul edilebilmesi için TCK md. 90'da sayılan şartlar nelerdir ve bu şartların Biyotıp Sözleşmesi ile Anayasa md. 17 arasındaki ilişkiyi nasıl yorumlarsınız?

TCK md. 90/2, rızaya dayalı bir bilimsel deneyin hukuka uygun olması için şu kümülatif şartları aramaktadır: 1) Yetkili kurul veya makamlardan izin alınmış olması, 2) Deneyin öncelikle insan dışı deney ortamında veya yeterli sayıda hayvan üzerinde yapılmış olması, 3) İnsan üzerinde yapılmasının bilimsel verilerle gerekli kılınması, 4) Deneyin insan sağlığı üzerinde öngörülebilir zararlı ve kalıcı bir etki bırakmaması, 5) Deney sırasında kişiye insan onuruyla bağdaşmayacak acı verici yöntemlerin uygulanmaması, 6) Amacın, kişiye yüklediği külfete ve tehlikeye göre daha ağır basması, 7) Bilgilendirmeye dayalı yazılı rızanın varlığı ve bu rızanın menfaat teminine bağlı olmaması. Bu düzenleme, Anayasa'nın 17. maddesindeki 'Kimse rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz' hükmünün somutlaştırılmış halidir. Türkiye'nin 2003'te onayladığı Avrupa Konseyi Biyotıp Sözleşmesi de Anayasa md. 90/5 uyarınca kanun hükmündedir ve iç hukuk normu haline gelmiştir. TCK md. 90'daki şartlar, Biyotıp Sözleşmesi'nin klinik araştırmalara ilişkin getirdiği standartlar (bilgilendirilmiş onam, risk-yarar analizi, etik kurul onayı) ile paralellik gösterir ve bu uluslararası normların iç hukuka yansıması olarak değerlendirilmelidir.