5510 sayılı Kanun'un 14. maddesi, bir hastalığın meslek hastalığı sayılması için 'Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur' demektedir. Bir işçinin, SGK'ya başvurmadan veya Kurul kararı olmaksızın, doğrudan mahkemeye 'meslek hastalığının tespiti' davası açması mümkün müdür? Bu davanın hukuki niteliğini ve yargıdaki yerini açıklayınız.
Evet, mümkündür. 5510 sayılı Kanun'un 14. maddesi, SGK'nın idari süreç içinde bir hastalığı meslek hastalığı olarak kabul etmesinin şartlarını düzenler. Bu, sigortalıya aylık bağlanması gibi sosyal güvenlik haklarından yararlanmak için işletilmesi gereken idari bir yoldur. Ancak, SGK'nın bir hastalığı meslek hastalığı olarak kabul etmemesi veya işçinin hiç SGK'ya başvurmamış olması, onun bu durumun tespiti için yargı yoluna gitmesine engel değildir. Bu durumda işçi, 'meslek hastalığının tespiti' davası açabilir. Hukuki Niteliği ve Yeri: Bu dava, bir 'tespit davası' niteliğindedir. Davanın amacı, işçinin yakalandığı hastalığın, yaptığı işten kaynaklanan bir 'meslek hastalığı' olduğunun ve varsa sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranının mahkeme kararıyla tespit edilmesidir. Bu dava, İş Mahkemelerinde görülür. Dava, hem işverene hem de Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı birlikte yöneltilmelidir. Çünkü davanın sonucu her iki kurumu da hukuken etkileyecektir. Yargılama Süreci: Mahkeme, bu davada SGK'nın idari sürecinden bağımsız olarak bir inceleme yapar. Gerekli tıbbi belgeleri toplar, işçinin çalışma koşullarını (gerekirse keşif ve bilirkişi marifetiyle) araştırır ve en önemlisi, davacıyı Adli Tıp Kurumu Meslek Hastalıkları İhtisas Dairesi'ne veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarına sevk ederek, hastalığın mesleki nitelikte olup olmadığı ve maluliyet oranı hakkında bilimsel bir rapor alınmasını sağlar. Mahkeme, bu rapor ve diğer delillere göre, hastalığın bir meslek hastalığı olup olmadığını tespit eder. Bu tespit kararı, hem işçinin SGK'dan hak talep etmesinin (gelir bağlanması vb.) önünü açar hem de işverene karşı açacağı maddi ve manevi tazminat davası için güçlü bir delil teşkil eder.