İYUK m. 20/A/2-i bendinde, ivedi yargılama usulüne tabi davaların temyiz incelemesinde Danıştay'a tanınan 'gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verme' yetkisinin, hukuki denetimle sınırlı olan klasik 'temyiz' kavramından farkını ve bu yetkinin 'istinaf' kanun yolunun özellikleriyle olan benzerliğini açıklayınız.

Bu yetki, klasik temyiz kavramından önemli bir sapmayı ifade eder ve ivedi yargılama usulündeki temyizi, adeta bir 'sınırlı istinaf' mekanizmasına yaklaştırır. Farklar ve Benzerlikler: 1) Klasik Temyiz Kavramı: Temyiz, kural olarak bir 'hukuki denetim' yoludur. Temyiz mercii, ilk derece mahkemesi kararının maddi vakıalara ve hukuka uygun olup olmadığını denetler. Maddi vakıa denetimi, dosyadaki delillerin doğru değerlendirilip değerlendirilmediği ile sınırlıdır. Temyiz mercii, kural olarak yeniden delil toplayamaz, tanık dinleyemez, keşif yapamaz. Eğer kararda hukuka aykırılık tespit ederse, kararı bozar ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere alt mahkemeye gönderir. 2) İvedi Yargılamada Temyiz (İYUK m. 20/A): Bu usulde Danıştay'a tanınan 'gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verme' yetkisi, onu klasik temyiz denetiminin dışına çıkarır. Bu yetki sayesinde Danıştay, eğer ilk derece mahkemesinin yaptığı tahkikatı (delil toplama, bilirkişi incelemesi vb.) yetersiz bulursa, bu eksiklikleri 'kendisi tamamlayabilir'. Yani, ek bilirkişi raporu alabilir, yeniden keşif yapılmasına karar verebilir veya gerekli belgeleri toplayabilir. Bu, temyiz merciinin bir 'vakıa denetimi' ve 'delil toplama' faaliyeti içine girmesi demektir. İstinaf ile Benzerliği: Bu durum, ivedi yargılamadaki temyizi, 'istinaf' kanun yolunun özelliklerine yaklaştırır. İstinaf, hem hukuki denetim (hukuka uygunluk) hem de maddi vakıa denetimi (olayların yeniden incelenmesi) yapan bir kanun yoludur. İstinaf mahkemesi (Bölge İdare Mahkemesi), gerekli görürse ilk derece mahkemesinin kararını kaldırıp, yeniden duruşma yaparak, delil toplayarak işin esası hakkında yeni bir karar verebilir. İYUK m. 20/A/2-i'de Danıştay'a tanınan yetki de, dosyayı geri göndermek yerine uyuşmazlığı bizzat çözme ve tahkikat yapma imkanı tanıması yönüyle, istinafın bu 'yeniden yargılama yapma' fonksiyonuna çok benzemektedir. Bu, ivedilik amacına hizmet eden, hibrit bir kanun yolu modeli oluşturur.