Bir idari işlemin iptali davasında, davanın esasının incelenmesine geçilmeden önce mahkemenin re'sen (kendiliğinden) inceleyeceği 'ilk inceleme' konuları nelerdir? (İYUK m. 14). 'Husumet'in yanlış gösterilmesinin, davanın reddi yerine 'hasım düzeltme' kararı ile giderilebilmesinin usul ekonomisi açısından önemini açıklayınız.

İYUK m. 14/3, idare ve vergi mahkemelerinin, dava dilekçesini aldıktan sonra davanın esasına girmeden önce yapacağı 'ilk inceleme' konularını sınırlı sayıda (numerus clausus) belirlemiştir. Mahkeme, bu konuları kendiliğinden inceler. Bunlar: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) İYUK m. 3 ve 5'e uygun olup olmadığı (dilekçenin şekil şartları). Husumetin Yanlış Gösterilmesi ve Hasım Düzeltme: 'Husumet', davanın doğru hasma, yani o idari işlemi tesis eden veya eylemden sorumlu olan idareye karşı açılmasıdır. Davacının, işlemi yapan idareyi yanlış belirleyerek davayı yanlış bir idareye karşı açması, bir 'husumet hatası'dır. Eski usulde, bu durum davanın 'husumet yokluğu nedeniyle reddini' gerektiriyordu ve davacının doğru hasma karşı yeniden dava açması gerekiyordu, bu da hak kaybına ve zaman israfına yol açıyordu. İYUK m. 15/1-c'ye sonradan eklenen hükümle, 'hasım düzeltme' müessesesi getirilmiştir. Buna göre, mahkeme, ilk inceleme sırasında davanın yanlış hasma yöneltildiğini tespit ederse, davayı reddetmek yerine, dava dilekçesinin 'doğru hasma tebliğine' karar verir. Bu kararla, dava doğru hasma yöneltilmiş olarak devam eder. Bu kurumun usul ekonomisi açısından önemi büyüktür: a) Hak Kaybını Önler: Davacının, özellikle karmaşık idari yapılarda doğru hasmı bulamaması nedeniyle dava açma süresini kaçırmasını ve hakkını kaybetmesini engeller. Dava, ilk açıldığı tarihte açılmış sayılır. b) Zaman ve Masraf Tasarrufu Sağlar: Davanın reddedilip yeniden açılmasıyla yaşanacak zaman kaybını ve davacının yeniden harç ve masraf ödemesini önler. c) Yargılamayı Basitleştirir: Tek bir dava dosyası içinde basit bir usuli işlemle hatanın düzeltilmesine olanak tanıyarak, yargılamanın daha hızlı ve etkin bir şekilde ilerlemesini sağlar. Bu, adil yargılanma hakkının bir gereği olan 'mahkemeye erişim hakkı'nı da güçlendiren modern bir usul kurumudur.