Bir kambiyo senedinin 'teminat senedi' olduğu iddiası, senedin takibine karşı nasıl bir savunma imkanı sunar? Bu iddianın ispatı için hangi tür delillere başvurulabilir ve ispat yükü kime aittir?

Bir kambiyo senedinin, mevcut veya doğacak bir borcun teminatı olarak verildiği iddiası, bir 'nisbi (şahsi) def'i'dir. Bu defi, senedin ödenmemesi gerektiğini değil, senedin 'tahsilinin henüz istenemeyeceğini' veya 'belirli şartlara bağlı olduğunu' ileri süren bir savunmadır. Bu iddia, temel borç ilişkisinden kaynaklandığı için, sadece o ilişkinin tarafı olan kişiye (genellikle lehtara) karşı ileri sürülebilir. Senedi iyiniyetle devralan üçüncü kişi hamillere karşı ileri sürülemez. İspat Yükü ve Deliller: Kambiyo senetleri, kayıtsız şartsız bir borç ikrarı içerdiği için, senedin teminat amaçlı olduğu iddiasını ispat yükü, bu iddiayı ileri süren borçluya (davalı/takip borçlusu) aittir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun senetle ispat kuralı (HMK m. 200-201) gereğince, senet metnine karşı ileri sürülen bu tür bir iddianın, kural olarak yine bir 'yazılı delil' ile ispatlanması gerekir. Başvurulabilecek deliller şunlardır: 1) Yazılı Belge (Delil Sözleşmesi): En güçlü ispat aracı, taraflar arasında imzalanmış ve senedin hangi borcun teminatı olarak verildiğini açıkça belirten ayrı bir 'protokol' veya 'sözleşme'dir. Bu belge, 'yazılı delil başlangıcı' değil, doğrudan kesin delil niteliğindedir. 2) Ticari Defterler: Taraflar tacir ise, senedin teminat olarak verildiğine dair ticari defter kayıtları delil olarak kullanılabilir. 3) Yazılı Delil Başlangıcı ve Tanık: Eğer borçlunun elinde, alacaklıdan sadır olmuş (onun tarafından yazılmış veya imzalanmış) ve iddiayı zayıf da olsa doğrulayan bir belge (e-posta, mektup, mesaj vb.) varsa, bu 'yazılı delil başlangıcı' sayılır ve bu durumda borçlu, iddiasını 'tanık' dahil her türlü delille ispatlayabilir (HMK m. 202). 4) Yemin ve İkrar: Karşı tarafın ikrarı veya kendisine teklif edilen yemini eda etmesi de ispat aracı olabilir. Yazılı delil olmadan, sadece tanık beyanlarıyla senedin teminat amaçlı olduğunun ispatlanması kural olarak mümkün değildir.