Danıştay'ın AYİM (Askeri Yüksek İdare Mahkemesi) kararlarını emsal olarak zikretmesi, yargı birliğinin sağlanmasından sonraki dönemde nasıl bir anlam ifade eder? AYİM'in TSK personelinin mecburi hizmetine ilişkin verdiği kararların (örneğin AYİM.3.D., 26.01.2006; E.2005/655) mevcut idari yargı düzenindeki hukuki değeri nedir?
2016 Anayasa değişikliği ile askeri yargı (AYİM ve Askeri Yargıtay) kaldırılmış ve yargı birliği sağlanmıştır. Bu tarihten sonra, askeri personele ilişkin idari uyuşmazlıklar da genel idari yargının (idare mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay) görev alanına girmiştir. Bir hukuk metninde veya mahkeme kararında, artık lağvedilmiş olan AYİM kararlarına emsal olarak atıfta bulunulması, o kararların mevcut hukuk düzeninde bağlayıcı bir 'içtihat' olduğu anlamına gelmez. Ancak şu anlamları ifade edebilir: 1) Tarihsel ve Doktrinel Referans: AYİM, uzun yıllar boyunca askeri idare hukukuna ilişkin zengin bir içtihat birikimi oluşturmuştur. Bu kararlar, TSK Personel Kanunu gibi özel mevzuatın yorumlanmasında, idari işlemin ardındaki hizmet gereklerinin anlaşılmasında ve konuyla ilgili daha önce geliştirilmiş olan hukuki argümanların görülmesinde bir 'doktrin kaynağı' veya 'tarihsel referans' değeri taşır. 2) Konunun Uzmanlık Yönünü Vurgulama: AYİM, TSK'nın yapısı ve işleyişi konusunda uzmanlaşmış bir mahkemeydi. Onun kararlarına atıf yapmak, konunun bu özel ve teknik yönüne dikkat çekme amacı taşıyabilir. Hukuki Değeri: Mevcut idari yargı düzeninde AYİM kararlarının doğrudan bir 'bağlayıcılığı' veya 'emsal teşkil etme gücü' yoktur. Danıştay ve alt derece idare mahkemeleri, AYİM'in önceki içtihatlarıyla bağlı değildir. Ancak hakim, bir uyuşmazlığı çözerken, AYİM'in benzer bir konuda daha önce yaptığı değerlendirmeleri, ortaya koyduğu gerekçeleri bir 'kanaat oluşturucu unsur' veya 'yol gösterici görüş' olarak dikkate alabilir. Özellikle, AYİM'in yorumladığı kanun maddesi halen yürürlükte ise, o maddedeki kavramların (mecburi hizmet, yurt savunması vb.) nasıl anlaşıldığına dair bir fikir vermesi açısından bu kararlar hala hukuki bir değere sahiptir. Kısacası, bu kararlar bağlayıcı olmasa da, ikna edici ve aydınlatıcı olabilirler.