HMK m. 382'de sayılan 'çekişmesiz yargı' işlerinin temel özelliklerini, 'çekişmeli yargı' işlerinden ayıran unsurları (taraf, uyuşmazlık, amaç) açıklayınız. Nüfus kaydının düzeltilmesi davasının neden bir çekişmesiz yargı işi olarak kabul edildiğini izah ediniz.

Çekişmesiz yargı ile çekişmeli yargı arasındaki temel farklar şunlardır: 1) Taraf Kavramı: Çekişmeli yargıda, birbirine karşıt hak iddialarında bulunan iki taraf (davacı-davalı) vardır. Çekişmesiz yargıda ise kural olarak bir 'karşı taraf' (hasım) yoktur. Tek taraflı bir talep söz konusudur ve bu talepten etkilenenler 'ilgili' olarak adlandırılır. 2) Uyuşmazlık: Çekişmeli yargının temelinde, taraflar arasında subjektif bir hakkın ihlaline dayanan bir 'uyuşmazlık' (çekişme) bulunur. Çekişmesiz yargıda ise amaç, bir uyuşmazlığı çözmek değil, bir hukuki durumun yaratılması (vasi tayini), değiştirilmesi (velayetin değiştirilmesi) veya mevcut bir durumun tespitidir (mirasçılık belgesi verilmesi). 3) Amaç ve Uygulanacak İlke: Çekişmeli yargıda 'taraflarca getirilme ilkesi' hakimdir; hakim tarafların talepleriyle bağlıdır. Çekişmesiz yargıda ise daha çok kamu yararı ve menfaati gözetilir; bu nedenle 're'sen araştırma ilkesi' geçerlidir. Hakim, taleple bağlı olmaksızın gerekli gördüğü araştırmaları yapabilir. Nüfus Kaydının Düzeltilmesi Davası: Bu dava, HMK m. 382/2-a-2 uyarınca bir çekişmesiz yargı işidir. Çünkü bu davada, bir kişiye karşı ileri sürülen bir hak iddiası yoktur. Amaç, resmi bir kayıttaki (nüfus kaydı) bir hatanın (isim, soyisim, doğum tarihi vb.) düzeltilerek, kaydın hukuki ve maddi gerçeğe uygun hale getirilmesidir. Davada karşı taraf olarak gösterilen Nüfus Müdürlüğü, gerçek bir hasım değil, kararın uygulanmasından sorumlu olan 'ilgili' bir kamu kurumudur. Davanın amacı, bir uyuşmazlığı çözmek değil, kamu düzeniyle de ilgili olan resmi bir sicilin doğruluğunu sağlamaktır. Bu nedenle çekişmesiz yargı kapsamında değerlendirilir.