Görevsiz bir mahkeme tarafından yapılan sorgu işleminin, CMK m. 7 uyarınca görevli mahkeme açısından hukuki geçerliliği var mıdır? Görevli mahkemenin, görevsiz mahkemece yapılan sorgu ile yetinerek hüküm kurması, hangi temel ceza muhakemesi ilkelerini ihlal eder? (Yargıtay CGK, E:2008/1-90, K:2008/100)

Hayır, hukuki geçerliliği yoktur. CMK m. 7, 'Yenilenmesi mümkün olmayanlar dışında, görevli olmayan hakim veya mahkemece yapılan işlemler hükümsüzdür.' hükmünü amirdir. Sanığın sorgusu, yargılamanın herhangi bir aşamasında tekrarlanması mümkün olan bir işlemdir. Bu nedenle, görevsiz mahkeme tarafından yapılan sorgu, görevli mahkeme açısından 'hükümsüz'dür ve yok sayılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun ilgili kararında da vurgulandığı gibi, görevli mahkemenin bu hükümsüz sorguyla yetinerek hüküm kurması, ceza muhakemesinin birçok temel ilkesini ihlal eder: 1) Doğrudan Doğruyalık (Vasıtasızlık) İlkesi: Hakim, sanıkla doğrudan temas kurmalı, delilleri bizzat ve araya vasıta girmeden değerlendirmelidir. Görevsiz mahkemenin tutanağını okumakla yetinmek bu ilkeyi ihlal eder. 2) Yüzyüzelik İlkesi: Sanığın, hakkında karar verecek olan mahkemenin huzurunda bulunma ve meramını anlatma hakkını ortadan kaldırır. 3) Savunma Hakkının Kısıtlanması (Anayasa m. 36, CMK m. 147): Sanığın en temel haklarından biri olan savunma hakkı, kendisini yargılayacak olan hakimler önünde kullanılmalıdır. Görevsiz mahkemede yapılan savunma, esasa hükmedecek olan mahkeme nezdinde yapılmadığı için bu hakkın kısıtlanması anlamına gelir. 4) Cezanın Kişiselleştirilmesi İlkesi: Hakim, temel cezayı belirlerken ve takdiri indirim nedenlerini uygularken sanığın duruşmadaki tavır ve davranışlarını, kişiliğini gözlemleyerek bir kanaate varır. Sanığı hiç görmeden, sadece tutanağa dayanarak bu değerlendirmeyi yapmak ilkenin ruhuna aykırıdır. Sonuç olarak, görevli mahkeme, dosyayı devraldıktan sonra sanığın sorgusunu CMK m. 191 ve m. 147 uyarınca usulüne uygun olarak yeniden yapmak zorundadır.