6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 382. maddesi uyarınca 'çekişmesiz yargı' işi olarak kabul edilen velayetin değiştirilmesi davasında yetkili mahkemenin belirlenmesinde, HMK m. 6 (genel yetki) mı yoksa HMK m. 384 (çekişmesiz yargıda yetki) mü uygulanır? Bu konudaki Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yaklaşımını (E: 2016/13367, K: 2016/12558) gerekçesiyle açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #169049

Velayetin değiştirilmesi davası, HMK m. 382/2-b-13 uyarınca bir 'çekişmesiz yargı' işidir. Çekişmeli yargı işlerinde genel yetki kuralı, HMK m. 6 uyarınca 'davalının yerleşim yeri' mahkemesidir. Ancak çekişmesiz yargı işleri için HMK m. 384'te özel bir yetki kuralı getirilmiştir. HMK m. 384/1'e göre, 'Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.' Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin E: 2016/13367, K: 2016/12558 sayılı kararında da belirtildiği gibi, velayete ilişkin davalarda Türk Medeni Kanunu'nda veya başka bir kanunda bu kuralın aksine özel bir yetki hükmü (kesin yetki kuralı) bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu davalarda çekişmeli yargıya özgü olan HMK m. 6'daki genel yetki kuralı değil, çekişmesiz yargı için getirilmiş olan HMK m. 384'teki özel yetki kuralı uygulanmalıdır. Bu kural, talepte bulunan kişiye (davacıya) bir seçimlik hak tanımaktadır. Davacı, davayı hem karşı tarafın (davalının) yerleşim yeri mahkemesinde hem de kendi oturduğu yer mahkemesinde açabilir. Bu nedenle, davacının kendi oturduğu yer mahkemesinde açtığı velayetin değiştirilmesi davasında, mahkemenin yetkisizlik kararı vermesi usul ve yasaya aykırıdır.