HMK m. 389'da yer alan ihtiyati tedbirin 'çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır' hükmüne rağmen, Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesi uyarınca boşanma veya ayrılık davalarında hakimin talep üzerine veya re'sen aldığı tedbirlerin HMK'daki 'geçici hukuki korumalar' düzenlemesi dışında bırakılmasının hukuki gerekçesi nedir?
HMK m. 389/2, ihtiyati tedbir hükmünün 'niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır' dese de, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 169. maddesi uyarınca boşanma veya ayrılık davası açılınca hakimin talep üzerine veya re'sen aldığı geçici önlemler, HMK'daki genel 'geçici hukuki korumalar' düzenlemesinin dışında tutulmuştur. Bu durum, Yargıtay 2. HD 2015/26380 E., 2017/4045 K. sayılı kararda açıkça belirtilmiştir. **Hukuki Gerekçe:** 1. **Özel Hukuk Dalının Nitelik Farkı:** TMK m. 169'daki tedbirler (örn. eşlerin barınması, geçimi, çocukların velayeti, yönetimi ve bakımı, iştirak nafakası, kişisel ilişki kurulması gibi), aile hukukunun kendine özgü niteliği, kamu düzeni ve kişisel statüye ilişkin özelliklerinden kaynaklanır. Aile hukuku davaları, sadece tarafların değil, çocukların menfaatleri ve aile birliğinin korunması gibi kamu menfaatlerini de ilgilendirir. 2. **Hakimin Re'sen Hareket Yetkisi:** TMK m. 169, hakime 'talep üzerine veya re'sen' tedbir alma yetkisi tanır. HMK'daki ihtiyati tedbir ise kural olarak talep üzerine verilir. Hakimin re'sen hareket yetkisi, aile mahkemesinin sosyal niteliği ve zayıf tarafın korunması prensibiyle uyumludur ve HMK'daki genel ihtiyati tedbir mantığından ayrılır. 3. **Kanun Yolundaki Farklılık:** TMK m. 169 uyarınca alınan tedbirler ve bunlara itiraz üzerine verilen kararlar, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, ancak esas hükümle birlikte temyiz edilebilir. HMK'daki ihtiyati tedbirler için ise ayrı bir kanun yolu (istinaf/temyiz) öngörülmüştür. Bu kanun yolu farklılığı da TMK tedbirlerinin HMK dışında değerlendirilmesinin bir sonucudur (Yargıtay 2. HD 2015/26380 E., 2017/4045 K.). 4. **Özel Hüküm Niteliği:** TMK m. 169, HMK'daki genel ihtiyati tedbir düzenlemesine göre 'lex specialis' (özel kanun) niteliğindedir. Özel hüküm, genel hükümden önce uygulanır. Bu nedenle, aile hukukuna özgü geçici önlemler, HMK'nın genel hükümleri yerine kendi özel düzenlemeleri uyarınca ele alınır. Bu gerekçeler, aile hukukuna ilişkin tedbirlerin, HMK'daki genel ihtiyati tedbir rejiminden ayrı, kendine özgü bir hukuki statüye sahip olduğunu göstermektedir.