FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütü'ne yönelik soruşturma ve kovuşturmalarda 'tanık' sıfatıyla dinlenen 'etkin pişmanlıktan yararlanan sanıkların' beyanlarının hukuki niteliği ve delil değeri nasıl değerlendirilmelidir? Bu beyanların hükme esas alınabilmesi için hangi şartlar aranır?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu (örn. 2020/159 E., 2021/252 K.) kararlarında etkin pişmanlıktan yararlanan sanıkların beyanları, örgütsel faaliyetlerin tespiti ve aydınlatılması açısından önemli bir delil kaynağı olarak kabul edilmektedir. **Hukuki Niteliği ve Delil Değeri:** 1. **Amaç:** Etkin pişmanlık hükümleri (TCK m. 221), örgütleri ortaya çıkarıp dağıtmayı, örgüt elemanlarını devletin yanına çekerek zayıflatmayı, örgütlerin deşifre olmasını sağlamayı ve suçluları yakalamayı amaçlar. Bu beyanlar, maddi gerçeğe ulaşmada kritik öneme sahiptir. 2. **Yeminsiz Dinlenme:** CMK m. 50/1-c gereğince, 'soruşturma veya kovuşturma konusu suçlara iştirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar' yeminsiz dinlenir. Dolayısıyla etkin pişmanlık gösteren sanıklar bu kapsamda yeminsiz dinlenir. 3. **Çekinme Hakkı:** CMK m. 48 uyarınca, tanık, kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Ancak, aynı örgüte üye olduğu iddiasıyla yargılanan diğer kişilerin örgüt içerisindeki konumları ve örgütsel faaliyetlerine ilişkin tanıklık yapan etkin pişmanlar, diğer sanığa atılı örgüt üyeliği suçuna müşterek fail sıfatıyla iştirak etmediklerinden, bu kişilerin eylemlerine ilişkin tanıklık yaptığı noktada tanıklıktan ve yeminden çekinme hakkı söz konusu olmayacaktır. **Hükme Esas Alınabilme Şartları:** 1. **Gönüllülük:** Beyanlar, kanuna aykırı bir vaat veya zorlama olmaksızın, kendi iradesiyle verilmiş olmalıdır. 2. **Doğrudanlık ve Çelişkisizlik:** Tanıkların beyanları duruşmada doğrudan dinlenilmeli, önceki ifadeleriyle çelişki varsa giderilmelidir. Tanıkların beyanları somut olaylarla desteklenmeli, genel ve soyut iddialardan ibaret olmamalıdır. 3. **Soru Sorma Hakkı:** Sanık ve müdafisine, tanıklara soru sorma ve bu beyanlara karşı savunma yapma hakları etkin şekilde tanınmış olmalıdır (CMK m. 201). 4. **Destekleyici Delil:** Etkin pişmanlıktan yararlanan tanık beyanları, özellikle tek başına mahkumiyet için yeterli değildir. Başka somut ve destekleyici delillerle (örn. ByLock kayıtları, HTS kayıtları, Bank Asya hareketleri, teşhis, diğer tanık beyanları, ele geçen dokümanlar vb.) teyit edilmelidir. Beyanların hukuka uygun elde edilmiş olması zorunludur. Özetle, etkin pişmanlık beyanları önemli deliller olmakla birlikte, delillerin serbestliği ve hukuka uygunluk ilkeleri çerçevesinde, diğer delillerle birlikte değerlendirilerek ve savunma hakları gözetilerek hükme esas alınabilir.