Ceza muhakemesinde çapraz sorgu sırasında, soru soran tarafın 'lüzumsuz sorulardan' kaçınması gerektiği ve sorgunun 'evet-hayır' biçimindeki cevapları içerecek şekilde yapılması tavsiye edilmektedir. Bu tavsiyelerin ardındaki taktiksel ve hukuki amaç nedir? Makalede belirtilen 'açıklattırıcı sorulara dönüşme' eleştirisi, çapraz sorgunun hangi temel işlevini zayıflatmaktadır?

Bu tavsiyelerin ardındaki taktiksel ve hukuki amaç, sorgunun kontrolünü soru soran tarafta tutmak ve tanığın istenmeyen veya konuyu dağıtan açıklamalar yapmasını engellemektir. Taktiksel Amaç: Çapraz sorgunun hedefi, tanığın güvenilirliğini sarsmak veya onun beyanlarından kendi tezini destekleyecek kısa ve net kabuller elde etmektir. 'Evet-hayır' formatındaki yönlendirici sorular, tanığı belirli bir cevap vermeye zorlar ve kendi hikayesini anlatmasına olanak tanımayarak sorgunun akışının kontrol edilmesini sağlar. Hukuki Amaç: Lüzumsuz (ilgisiz, tekrar eden, aşağılayıcı) sorulardan kaçınmak, hem CMK'nın duruşma düzenine ilişkin kurallarına hem de sorgunun amaca hizmet etmesi gerekliliğine uygundur. Soruların, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıyla ilgili olması gerekir. 'Açıklattırıcı sorulara dönüşme' eleştirisi, çapraz sorgunun temel işlevi olan 'tanığın beyanlarını test etme ve güvenilirliğini sarsma' işlevini zayıflatmaktadır. Çapraz sorguda amaç, tanığa hikayesini anlattırmak değil, onun anlattığı hikayedeki zayıflıkları ve çelişkileri kısa, keskin sorularla ortaya çıkarmaktır. Sorgu, tanığın uzun açıklamalar yapmasına izin veren bir yapıya büründüğünde, kontrol tanıktan çok soru sorana geçer ve çapraz sorgu, etkin bir test aracı olmaktan çıkıp tanığın kendi beyanlarını pekiştirdiği bir fırsata dönüşebilir. (Kaynak: https://sen.av.tr/tr/makale/tanıga-dogrudan-ve-capraz-sorgu-sorunlari)