Bir ceza davasında, tanığın SEGBİS veya talimat yoluyla dinlenmesi, ceza muhakemesinin hangi temel ilkelerine istisna teşkil eder? Makalede, bu istisnai yöntemler kullanılırken adil/dürüst yargılanma hakkının ihlal edilmemesi için sağlanması gerektiği belirtilen usuli güvenceler nelerdir?

Tanığın SEGBİS veya talimat yoluyla dinlenmesi, ceza muhakemesinin iki temel ilkesine istisna teşkil eder: 1) Delillerin Doğrudan Doğruyalığı (Vasıtasızlığı) İlkesi: Bu ilke, hakimin delille (tanıkla) doğrudan temas kurmasını, onun beyanlarını, tavırlarını, samimiyetini bizzat gözlemleyerek bir kanaat oluşturmasını gerektirir. SEGBİS ve talimat, bu doğrudan teması zayıflatır. 2) Yüz Yüzelik (Huzurda Dinlenme) İlkesi: Bu ilke, davanın tüm taraflarının (sanık, müdafi, savcı) delillerin ortaya konulması sırasında hazır bulunmasını ve delilleri tartışabilmesini ifade eder. Talimatla dinlemede, davaya bakan mahkeme ve taraflar hazır bulunamaz. SEGBİS, bu ilkeyi daha iyi sağlasa da fiziki mevcudiyetin yerini tam olarak tutamaz. Adil/dürüst yargılanma hakkının ihlal edilmemesi için sağlanması gereken usuli güvenceler şunlardır: - Talimatla dinleme kararının somut, hukuki ve fiili dayanaklara sahip olması ve zapta geçirilmesi. - Tanığın ne zaman ve hangi mahkemede dinleneceğinin taraflara bildirilerek, isterlerse o mahkemede hazır bulunmalarına ve soru sormalarına imkan tanınması. -SEGBİS ile dinlenen tanığın önceden hazırladığı bir metinden okumasına veya talimatla dinlenen tanığın yanında getirdiği notlara bakarak ifade vermesine izin verilmemesi. - Gizli tanık dinlenirken, tanığın yanında başka birinin bulunmadığından veya bir yerden yardım almadığından emin olunacak tedbirlerin alınması (sesinin değiştirilmesi, görüntüsünün buzlanması gibi teknik tedbirlerin yanı sıra, bulunduğu ortamın tarafsızlığının da güvence altına alınması). Bu güvenceler, istisnai bir yöntemin adil yargılanma hakkının özünü ihlal etmesini önlemeyi amaçlar. (Kaynak: https://sen.av.tr/tr/makale/tanıga-dogrudan-ve-capraz-sorgu-sorunlari)