HMK m. 378/1, yargılamanın iadesi talebinin 'kararı veren mahkemece' inceleneceğini belirtmektedir. Bu kuralın görev ve yetki açısından niteliği nedir? Yargılamanın iadesi talebine konu kararı veren mahkemenin sonradan kapatılması veya görev alanının değişmesi durumunda, talebi hangi mahkeme inceler? (Yargıtay 16. HD, E. 2014/19597)

Bu kural, görev ve yetki açısından 'kesin' ve 'kamu düzenine ilişkin' bir kuraldır. Taraflar anlaşarak başka bir mahkemeyi yetkili kılamaz ve mahkeme bu hususu yargılamanın her aşamasında re'sen gözetmek zorundadır. Yargıtay 16. Hukuk Dairesi'nin 2014/19597 E., 2015/10726 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, Kadastro Mahkemesinin kararına karşı açılan yargılamanın yenilenmesi davasına Asliye Hukuk Mahkemesi bakamaz; görevsizlik kararı verilmelidir. HMK m. 378'in gerekçesinde de açıklandığı gibi, kararı veren mahkemenin sonradan kapatılması durumunda, yargılamanın iadesi talebini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kararıyla o mahkemenin işlerini devralmış olan mahkeme inceler. Görev alanının değişmesi de bu kuralı değiştirmez. Temel prensip, kararı veren veya onun hukuki halefi olan mahkemenin dosyayı incelemesidir, çünkü davanın geçmişini ve delilleri en iyi o mahkemenin bildiği varsayılır. (Kaynak: https://barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-378-inceleyecek-mahkeme-ve-teminat.html)