Doğum yapan memurun 657 sayılı DMK m. 104 uyarınca kullandığı doğum sonrası analık izni (aylıklı) ile m. 108/B uyarınca kullandığı aylıksız izin arasındaki temel farklar nelerdir? Danıştay'ın bir kararında (E:1987/2265) belirtilen refakat izninin (aylıksız) mutlaka hastanede yatış gerektirmediği, hastalığın niteliğine göre evde de olabileceği yorumunun dayanağı nedir?

Temel farklar şunlardır: 1) Mali Haklar: DMK m. 104'teki analık izni 'aylıklı' bir izindir; memur bu sürede maaşını ve diğer mali haklarını tam olarak alır. DMK m. 108/B'deki izin ise 'aylıksız'dır; memur bu süre boyunca maaş almaz, ancak belirli şartlarla (primlerini ödeyerek) bu süreyi emekliliğe saydırabilir. 2) Zorunluluk/İsteğe Bağlılık: Analık izni (m. 104) memur için bir haktır ve idarenin takdiri yoktur. Aylıksız izin (m. 108/B) ise memurun 'isteği üzerine' verilir; memur bu hakkı kullanıp kullanmamakta serbesttir. 3) Süre: Analık izni doğum sonrası kural olarak 8 haftadır. Aylıksız izin ise bu sürenin bitiminden itibaren 24 aya kadardır. Danıştay 5. Dairesi'nin E:1987/2265, K:1988/1282 sayılı kararındaki yorumun dayanağı, kanun metninin lafzıdır. Kararda, DMK m. 108'de refakat izni düzenlenirken 'refakat durumunun mutlaka hastanede olacağı, evde refakat olmayacağı yolunda bir kayıtlamaya yer verilmediği' vurgulanmıştır. Kanunda açıkça belirtilmeyen bir kısıtlamanın, yorum yoluyla memur aleyhine yaratılamayacağı ilkesinden hareket eden Danıştay, hastalığın niteliği (örneğin psikiyatrik bir rahatsızlık) evde sürekli bakımı gerektiriyorsa, bu durumun da raporla belgelenmesi kaydıyla refakat izni kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir. (Kaynak: https://kadimhukuk.com.tr/makale/devlet-memurlari-kanunu-108-madde-dmk/)