CMK m. 216'da düzenlenen 'delillerin tartışılması' usulünde, söz sırası nasıldır? Hükümden önce son sözün sanığa verilmesi kuralının emredici nitelikte olmasının hukuki dayanağı ve önemi nedir?

CMK m. 216/1'e göre delillerin tartışılmasında söz sırası; katılan veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanuni temsilcisine aittir. Bu sıra, 'önce iddia, sonra savunma' prensibine dayanır. Taraflar birbirlerinin açıklamalarına cevap verebilirler. Maddenin en önemli ve emredici hükmü ise 3. fıkradaki 'Hükümden önce son söz, hazır bulunan sanığa verilir' kuralıdır. Bu kural, 'savunma hakkının' ve 'silahların eşitliği' ilkesinin bir gereğidir. Yargılama boyunca iddia makamının ve katılanın beyanlarına maruz kalan sanığa, hüküm kurulmadan önce son bir kez kendini ifade etme, son savunmasını yapma imkanı tanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşik kararlarına (örneğin K.2019/542) göre bu kural emredici niteliktedir ve uyulmaması, savunma hakkının esaslı bir şekilde kısıtlanması anlamına gelir. Bu durum, CMK m. 289 uyarınca hukuka kesin aykırılık (mutlak bozma) hallerinden biridir ve hükmün başka yönleri incelenmeksizin bozulmasını gerektirir. (Referans: barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/ceza-mahkemesinde-savunma-hakki-nedir.html, CMK m. 216)