HMK md. 121/1, davacının, dava dilekçesinde gösterdiği ve elinde bulunan belgelerin asıllarını veya örneklerini dilekçeye eklemesi gerektiğini düzenler. Davacının, elinde olmayan ancak varlığını bildiği ve davanın ispatı için önemli olan bir belgenin (örneğin, davalının ticari defterleri) dosyaya getirtilmesini sağlamak için dilekçesinde ne yapması gerekir?

HMK md. 121/1'in ikinci kısmı bu duruma çözüm getirmektedir. Madde, '... başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dilekçede yer almasının zorunlu olduğu'nu belirtir. Bu, 'delillerin toplanmasında tarafların mahkemeye yardımcı olma' yükümlülüğünün bir yansımasıdır. Davacının, elinde olmayan ancak davalının elinde veya başka bir kurumda (örneğin, banka, noter, vergi dairesi) bulunan bir belgenin dosyaya getirtilmesi için dava dilekçesinde şu hususları açıkça belirtmesi gerekir: 1. **Belgenin Tanımı:** Hangi belgenin getirtilmesini istediğini net bir şekilde tanımlamalıdır. Örneğin, 'Davalının ... vergi yılına ait ticari defter ve kayıtları', 'Taraflar arasında ... bankası aracılığıyla yapılan havalelere ilişkin banka dekontları', '... Noterliğinde düzenlenen ... tarih ve ... yevmiye numaralı sözleşme' gibi. 2. **Belgenin Bulunduğu Yer:** Belgenin kimin veya hangi kurumun elinde olduğunu belirtmelidir. (Davalı şirket, ... Vergi Dairesi, ... Bankası ... Şubesi, ... Noterliği vb.). 3. **İspatla İlişkisi:** Bu belgenin, davadaki hangi iddianın (vakıanın) ispatı için gerekli olduğunu kısaca açıklamalıdır. Örneğin, 'Davalının ticari defterlerinin, davacıya yapılan ödemelerin tespit edilmesi amacıyla getirtilmesini talep ediyoruz.' Dilekçede bu açıklamaların yapılması üzerine mahkeme, HMK md. 219 (Tarafların belgeleri ibraz zorunluluğu) veya HMK md. 221 (Üçüncü kişinin belgeyi ibraz zorunluluğu) uyarınca, ilgili tarafa veya kuruma bir müzekkere yazarak, belirtilen belgenin mahkemeye gönderilmesini ister. Bu açıklamalar yapılmazsa, mahkemenin re'sen bu belgeleri araştırması beklenemez ve davacı delilini sunamamış sayılma riskiyle karşı karşıya kalır.