HMK md. 219/1, elektronik belgelerin, 'belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek' mahkemeye ibraz edileceğini düzenler. Bu kuralın, bir davada delil olarak sunulan bir e-posta veya anlık mesajlaşma (WhatsApp, Telegram vb.) yazışmasının ispat gücü açısından ne gibi sonuçları vardır? Karşı tarafın bu delilin içeriğini inkâr etmesi halinde mahkeme nasıl bir yol izlemelidir?
Bu kural, elektronik belgelerin de HMK kapsamında 'belge' delili olduğunu kabul etmekle birlikte, onların ispat gücünün ve doğruluğunun denetlenmesine yönelik bir usul öngörmektedir. E-posta veya anlık mesajlaşma yazışmalarının ispat gücü ve inkâr edilmesi halinde izlenecek yol şöyledir: **1. İbraz ve İspat Gücü:** * **Çıktı Alınması:** Taraflar, bu yazışmaları delil olarak sunarken, öncelikle bunların ekran görüntüsü veya dökümünü alarak 'çıktı' halinde dosyaya sunmalıdır. Bu çıktı, bir 'takdiri delil' niteliğindedir. * **İnkâr Edilmemesi:** Eğer karşı taraf, bu yazışmaların içeriğini veya kendisine ait olduğunu inkâr etmezse, yazışmalar HMK md. 199 kapsamında ikrar edilmiş sayılır ve güçlü bir delil haline gelir. **2. İnkâr Halinde İzlenecek Yol:** Eğer karşı taraf, bu yazışmaların sahte olduğunu, kendisine ait olmadığını veya tahrif edildiğini iddia ederse, sadece sunulan çıktı yeterli olmaz. Bu durumda mahkemenin, delilin 'doğruluğunu ve güvenilirliğini' denetlemesi gerekir. İzlenecek yol şunları içerir: * **Elektronik Ortamda Sunma:** HMK md. 219/1 gereği, delili sunan taraftan, 'incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilmiş' orijinal veriyi (örneğin, telefon, bilgisayar veya e-posta sunucusundaki orijinal kayıt) sunması istenir. * **Bilirkişi İncelemesi:** En önemli aşama budur. Mahkeme, bu elektronik materyal üzerinde bir bilişim uzmanı veya adli bilişim uzmanından 'bilirkişi incelemesi' yapılmasını ister. Bilirkişi, şu hususları araştırır: * Mesajın veya e-postanın gerçekten iddia edilen hesaptan/numaradan gönderilip gönderilmediği. * Gönderim tarihi, saati ve IP adresi gibi meta-verilerin tutarlılığı. * Yazışma içeriğinde sonradan bir değişiklik, ekleme veya çıkarma (tahrifat) yapılıp yapılmadığı. * Yazışmanın bütünlüğünün korunup korunmadığı. Mahkeme, bilirkişi raporu sonucuna göre, inkâr edilen elektronik delilin güvenilir olup olmadığına ve hükme esas alınıp alınamayacağına karar verir. Sadece inkâr edilen bir ekran görüntüsüne dayanılarak hüküm kurulması, 'eksik inceleme' nedeniyle bozma nedeni olabilir.