Bir akaryakıt istasyonunda, ulusal marker seviyesi geçersiz akaryakıt satılması fiili, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu md. 3/11 kapsamında 'ticari amaçla satmak' suçunu oluşturur. Bu suçun faili kimdir? İstasyon sahibi mi, istasyonun işletmecisi olan şirket mi, yoksa pompadan satışı fiilen yapan pompa görevlisi mi? Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi çerçevesinde bu durumu tartışınız.

Bu durumda ceza sorumluluğunun kime ait olacağı, somut olayın özelliklerine ve delillere göre belirlenir. 'Ceza sorumluluğunun şahsiliği' ilkesi (Anayasa md. 38/7), kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamayacağını, herkesin sadece kendi kusurlu eyleminden sorumlu olacağını ifade eder. Bu ilke çerçevesinde olası sorumlular şunlardır: 1. **İstasyon Sahibi/İşletmecisi:** Suçun asıl faili, genellikle istasyonun sahibi veya işletmecisi olan gerçek kişi ya da tüzel kişinin (şirket) yetkilisidir. Çünkü, istasyona kaçak akaryakıtın alınması, depolanması ve satışa sunulması kararını veren, bu işi organize eden ve bundan maddi menfaat sağlayan kişi odur. Kaçak akaryakıtın varlığından haberdar olması ve satışına onay vermesi, onun kastını ve failliğini gösterir. Tüzel kişinin (şirketin) kendisi ceza sorumluluğuna sahip olamaz, ancak TCK md. 60 uyarınca hakkında güvenlik tedbirlerine (iznin iptali, müsadere vb.) hükmedilebilir. Ceza sorumluluğu, şirketi yöneten ve bu kararı alan gerçek kişilere (yönetim kurulu üyesi, müdür vb.) aittir. 2. **Pompa Görevlisi (Çalışan):** Pompa görevlisinin sorumluluğu, onun suça iştirak edip etmediğine ve kastının bulunup bulunmadığına bağlıdır. * **Kastı Yoksa Sorumluluğu Yoktur:** Eğer pompa görevlisi, sattığı akaryakıtın kaçak veya ulusal marker seviyesi geçersiz olduğunu bilmiyorsa ve bilmesi de kendisinden beklenemeyecek bir durumdaysa (çünkü bunu tespit etmek özel bir ölçüm gerektirir), suçun manevi unsuru olan 'kast' kendisinde oluşmayacağı için ceza sorumluluğu yoktur. * **İştirak Sorumluluğu:** Eğer pompa görevlisi, satılan akaryakıtın kaçak olduğunu biliyor ve bu suça bilerek ve isteyerek katılıyorsa (örneğin, müşterileri bu konuda uyararak veya bu satıştan prim alarak), fiil üzerinde hakimiyeti olmasa bile, suça 'yardım eden' (TCK md. 39) veya duruma göre 'müşterek fail' (TCK md. 37) olarak iştirakten sorumlu tutulabilir. Sonuç olarak, asıl fail genellikle iş sahibi veya yetkilidir. Çalışanın sorumluluğu ise ancak suça bilerek iştirak ettiğinin somut delillerle ispatlanması halinde gündeme gelebilir.