CMK md. 91/5, yakalama, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin Cumhuriyet savcısı kararlarına karşı, kimlerin, hangi merciye ve hangi süre içinde başvurabileceğini düzenlemektedir. Bu başvurunun hukuki niteliğini ve merciin inceleme usulünü açıklayınız.

CMK md. 91/5'te düzenlenen başvuru yolu, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik bir idari veya adli işlem olan gözaltı tedbirinin, bağımsız bir yargı organı tarafından denetlenmesini sağlayan önemli bir güvencedir. Bu başvurunun nitelikleri şunlardır: * **Başvuru Hakkı Olanlar:** Kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır. Bunlar; yakalanan kişinin kendisi, müdafii (avukatı), kanuni temsilcisi (veli/vasi), eşi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımlarıdır (anne, baba, çocuk, kardeş, dede, nine, torun). * **Başvuru Mercii:** Başvuru, 'Sulh Ceza Hâkimliğine' yapılır. Bu, gözaltı kararının hukuka uygunluğunu denetleyen yargısal bir makamdır. * **Başvuru Süresi:** Kanun, başvurunun 'hemen' yapılacağını belirtir. Bu, herhangi bir hak düşürücü süreye tabi olmadığını, tedbir devam ettiği sürece her zaman yapılabileceğini ifade eder. * **Merciin İnceleme Usulü:** a) Sulh ceza hâkimi, incelemeyi kural olarak 'evrak üzerinde' yapar. Yani duruşma açmaz. b) İncelemeyi 'derhâl' yapar ve 'nihayet yirmidört saat dolmadan' başvuruyu sonuçlandırmak zorundadır. Bu, keyfi gözaltıların bir an önce sonlandırılmasını amaçlayan çok kısa bir süredir. * **Verilebilecek Kararlar:** Hâkim, inceleme sonunda üç tür karar verebilir: a) **Başvurunun Reddi:** Yakalamanın, gözaltına almanın veya uzatmanın yerinde olduğu kanısına varırsa başvuruyu reddeder. b) **Derhal Hazır Bulundurma Kararı:** Gözaltının yerindeliği konusunda şüpheye düşerse veya daha detaylı inceleme yapmak isterse, yakalananın derhal soruşturma evrakı ile birlikte Cumhuriyet Savcılığında hazır bulundurulmasına karar verebilir. c) **Serbest Bırakma Kararı:** Gözaltı işlemini hukuka aykırı bulursa, kişinin serbest bırakılmasına karar verir. (Bu, kararın zımni sonucudur).